Wie vandaag even vijf minuten op Instagram of TikTok doorbrengt, zou bijna beginnen geloven dat iedereen een perfect gezicht, hagelwitte tanden, een strak lichaam en een vlekkeloze huid heeft. Tot je de app dichtklapt en buitenkomt. Dan blijkt de gemiddelde mens plots toch opvallend veel meer op... een gemiddelde mens te lijken.
Precies die vraag staat centraal in 'Picture Perfect', een tentoonstelling in Bozar momenteel loopt. De expo brengt het werk samen van 65 hedendaagse kunstenaars die zich allemaal afvragen: wie bepaalt eigenlijk wat mooi is? En vooral: waarom laten we ons daar zo gemakkelijk door beïnvloeden?
Dat doen ze niet met moraliserende vingertjes, maar met foto's, video's, installaties en zelfs videogames die onze schoonheidsidealen op een soms grappige, soms confronterende manier onderuit halen.
'The Bully Pulpit', Haley Morris-Cafiero
Zo zie je kunstenares Cindy Sherman experimenteren met overdreven Instagramfilters, alsof ze wil aantonen hoe absurd onze drang naar perfectie soms geworden is. Elders krijg je een videogame voorgeschoteld waarin je lichaamshaar moet wegscheren... tot het gewoon weer teruggroeit. Een subtiele herinnering dat de natuur zich weinig aantrekt van onze schoonheidsnormen.
Een van de opvallendste werken komt van de Amerikaanse kunstenares Haley Morris-Cafiero. Nadat ze jarenlang online werd uitgescholden om haar uiterlijk, besloot ze de rollen om te draaien. Ze zocht de profielfoto's van haar grootste online pestkoppen op, verkleedde zich als hen en plaatste hun eigen beledigende commentaren naast de foto's. Een creatieve vorm van wraak, al zullen sommige toetsenbordhelden daar wellicht minder hard mee gelachen hebben.
Cindy Sherman
Ook ouder worden krijgt een plaats op de tentoonstelling. Geen gladgestreken gezichten of eeuwige jeugd, maar rimpels, moedervlekken en grijze haren zoals ze werkelijk zijn. Een verademing in tijden waarin sommige filters je zelfs tijdens een videogesprek spontaan twintig jaar jonger proberen te maken.
De expo maakt vooral duidelijk dat schoonheid nooit een vast gegeven is geweest. Wat vandaag als ideaal wordt beschouwd, was dat honderd jaar geleden vaak helemaal niet. En binnen honderd jaar kijken onze achterkleinkinderen misschien lachend terug naar onze obsessie met lipfillers, kaaklijnen, plastieken konten en wenkbrauwen die eruitzien alsof ze met een geodriehoek zijn getekend.
Misschien is dat uiteindelijk de belangrijkste boodschap van Picture Perfect: schoonheid zit veel minder in je spiegel dan in de ogen van degene die kijkt. En gelukkig maar. Want stel je eens voor hoe saai de wereld zou zijn als we er allemaal exact hetzelfde uitzagen.
'Butterfly', Ana Mendieta
