Werkruimte is voor jonge makers in Vlaanderen en Brussel bijna onbetaalbaar geworden. En dat bepaalt wie er nog kunst kan maken.
Talent is er genoeg. Een betaalbare plek om dat talent te ontwikkelen: veel minder. Voor jonge makers in Vlaanderen en Brussel is een atelier of repetitieruimte vinden een gevecht geworden — en dat gevecht bepaalt stilaan wie er nog kunstenaar kan zijn.
Het probleem: ruimte is vastgoed
De kern is simpel en hard: een werkruimte is vastgoed, en vastgoed is duur. In de steden, waar de meeste makers willen zijn, jagen stijgende huurprijzen de ateliers de hoogte in. Een Brussels platform als Jubilee trok vorig jaar aan de alarmbel met een memorandum, ondertekend door zo'n vijftig collectieve werkplekken: er is een 'nijpend tekort' aan betaalbare werkruimte, en de vrije markt lost dat niet op.
De cijfers achter de cliché-kunstenaar
Dat de kunstenaar het niet breed heeft, is geen cliché maar een feit. Uit onderzoek blijkt dat de helft van de professionele kunstenaars niet van hun kunst alleen kan leven, ook al besteden ze er meer dan dertig uur per week aan. Voor wie zo weinig verdient, is een atelier van enkele honderden euro's per maand al snel onhaalbaar. Velen belanden in een 'carrousel' van tijdelijke ruimtes: telkens enkele maanden ergens, dan weer opnieuw zoeken.
Wat er wél gebeurt
Gelukkig zit er beweging in. In Brussel hielp het Plan Atelier van de VGC met 1,4 miljoen euro al 385 kunstenaars aan een werkplek. En over heel Vlaanderen bundelen zes atelierorganisaties — NUCLEO in Gent , Cas-co in Leuven, de Tank in Brugge , Vonk in Hasselt-Genk , AAIR in Antwerpen en Level Five in Brussel — hun krachten om betaalbare ruimte te vrijwaren. Vaak gaat het om gedeelde ateliers voor 140 tot 300 euro per maand, een fractie van de vrije markt.
En jij?
Denk niet dat dit een probleem van kunstenaars alleen is. Zonder betaalbare werkruimte blijven enkel de makers met geld over, en verschraalt wat er gemaakt wordt. De rijkdom van de Vlaamse kunst — de reden dat ze internationaal meetelt — begint bij een simpele, saaie voorwaarde: een plek om te werken.
Een stad die haar leegstand laat verkommeren en tegelijk haar makers ziet vertrekken, verliest twee keer. De vraag is niet of we talent hebben. De vraag is of we het een plek geven.
(Foto: PD)
