Solidaris-voorzitter Paul Callewaert haalt scherp uit naar de Arizona-regering, die volgens hem langdurig zieken wegzet als profiteurs en de mutualiteiten tot zondebok maakt voor een probleem dat de politiek zelf heeft laten ontsporen.
De jacht op de langdurig zieken is officieel geopend.
Met meer dan 576.000 Belgen die langer dan een jaar arbeidsongeschikt zijn, heeft de federale regering haar nieuwste vijand gevonden. In de politieke communicatie worden ziekenfondsen steeds nadrukkelijker voorgesteld als lakse poortwachters en langdurig zieken als mensen die te gemakkelijk een uitkering opstrijken.
Voor Paul Callewaert, topman van Solidaris, is die voorstelling van zaken niet alleen onjuist, maar ronduit cynisch.
In een stevig interview met De Tijd weigert hij mee te stappen in wat hij ziet als een politieke framingcampagne. Zijn boodschap is duidelijk: de overheid heeft het systeem jarenlang uitgehold en probeert nu de verantwoordelijkheid af te schuiven op artsen en ziekenfondsen.
Van sociale bescherming naar politieke schietschijf
Arizona voert een ideologische kruistocht tegen iedereen die niet in het plaatje van de perfecte, permanent inzetbare werknemer past. Langdurig zieken worden daarbij al te vaak voorgesteld als een kostenpost, terwijl mutualiteiten worden afgeschilderd als instellingen die te gul met ziekte-uitkeringen omspringen.
Dat frame krijgt extra voeding door rapporten waaruit moet blijken dat beslissingen van adviserende artsen geregeld worden teruggefloten door het RIZIV.
Voor Callewaert bewijzen die cijfers echter niet dat ziekenfondsen hun werk niet doen, maar dat het systeem complexer is dan politieke slogans doen vermoeden.
“We kregen plastic bekertjes terwijl de golf binnenrolde”
Volgens de Solidaris-topman ligt de oorsprong van het probleem jaren terug.
Toen de regering-Michel de pensioen- en loopbaanregels verstrengde, kwamen steeds meer mensen terecht in de ziekteverzekering. Tegelijk moesten de ziekenfondsen en het RIZIV zwaar besparen.
Callewaert vat die periode samen met een veelzeggend beeld: er kwam een tsunami op hen af, terwijl ze nauwelijks middelen kregen om die op te vangen.
Met andere woorden: de overheid creëerde extra druk, maar weigerde te investeren in voldoende begeleiding en opvolging.
Geen bevelen aan artsen
Een van de scherpste passages uit het interview gaat over de onafhankelijkheid van adviserende artsen. Callewaert wil niet weten van politieke druk om artsen systematisch strenger te laten oordelen. “Wij gaan onze artsen niet opleggen dat ze strenger moeten worden,” is zijn kernboodschap.
Volgens hem moeten medische beslissingen gebaseerd blijven op professionele expertise, niet op budgettaire doelstellingen of politieke profilering.
Langdurig ziek is geen synoniem voor profiteur
In het publieke debat sluipt steeds vaker de suggestie binnen dat langdurig zieken te gemakkelijk in het systeem blijven hangen.
Callewaert verzet zich fel tegen dat beeld.
Achter elk dossier schuilt een persoon met medische, psychologische of sociale problemen. Vaak gaat het om mensen met zware aandoeningen, burn-outs, chronische pijn of langdurige revalidatietrajecten.
Hen reduceren tot “poenpakkers” is volgens critici niet alleen simplistisch, maar ook menselijk onaanvaardbaar.
Werkgevers blijven opvallend buiten schot
Volgens Callewaert wordt in de politieke discussie te weinig gekeken naar de rol van werkgevers. Werkdruk, slechte arbeidsomstandigheden en het gebrek aan aangepast werk spelen een cruciale rol in het stijgende aantal langdurig zieken.
Bedrijven beschikken over subsidies om aangepast werk aan te bieden, maar maken daar volgens hem onvoldoende gebruik van. Zonder werkbaar werk en ernstige preventie blijft elke hervorming symptoombestrijding.
De cijfers vertellen niet het volledige verhaal
België wordt vaak voorgesteld als Europees zorgenkind, maar Callewaert plaatst daar belangrijke kanttekeningen bij.
In Nederland blijven werknemers twee jaar op de payroll van hun werkgever en verschijnen ze pas daarna in de statistieken. In Duitsland verschuiven langdurig zieken sneller naar andere uitkeringsstelsels.
Wie enkel de Belgische cijfers bekijkt zonder die verschillen mee te nemen, vergelijkt volgens hem appels met peren.
Mutualiteiten voelen de politieke dreiging
Callewaert maakt ook duidelijk dat de discussie veel verder gaat dan alleen de langdurig zieken. Volgens hem voelen sommige actoren in de gezondheidssector zich ongemakkelijk omdat ziekenfondsen steeds strenger controleren op medische prestaties en facturatie. Zijn boodschap is niet mis te verstaan: wie de mutualiteiten wil verzwakken, heeft mogelijk ook andere belangen.
De echte vraag: wie draagt verantwoordelijkheid?
De explosie van langdurige ziekte is zonder twijfel een ernstig probleem voor de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid. Maar de poging om ziekenfondsen en patiënten collectief als schuldigen aan te wijzen, dreigt vooral de aandacht af te leiden van de structurele oorzaken.
Jarenlange besparingen, toenemende werkdruk, gebrekkige preventie en onvoldoende re-integratiebeleid hebben het systeem onder druk gezet.
Dat valt niet op te lossen door artsen onder politieke druk te zetten of door zieke mensen te behandelen alsof ze verdachten zijn.
De boodschap van Paul Callewaert: als de overheid echt minder langdurig zieken wil, moet ze stoppen met framing en eindelijk werk maken van een beleid dat mensen gezond houdt in plaats van hen achteraf te culpabiliseren.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
