Van fietspad naar boetebon: ook de tweewieler wordt een verdienmodel.
De auto is al langer een melkkoe, de automobilist een wandelende belastingbrief en de parkeerboete een vervelend extraatje. Nu dreigt ook de fietser eraan te geloven. Vanaf juni 2027 moet er op het voetpad anderhalve meter vrije doorgang overblijven. Wie zijn fiets verkeerd stalt, riskeert een boete. In Gent worden alvast de grote middelen bovengehaald. Want zelfs een fiets die stilstaat, kan blijkbaar voor overlast zorgen.
Het azijnpissen begint stilaan pandemische proporties aan te nemen. Er zijn mensen die pas tevreden zijn wanneer iedereen zich aan hun persoonlijke definitie van orde houdt. Een fiets die tegen een gevel leunt, een vuilnisbak die een paar centimeter verkeerd staat of een terrasstoel die iets te ver naar buiten schuift: het zijn kleine ergernissen die in het juiste beleidskantoor moeiteloos kunnen uitgroeien tot een maatschappelijk probleem. En dus krijgen we een nieuwe wegcode. Vanaf juni 2027 moet op het voetpad minstens anderhalve meter vrije doorgang overblijven. Ook fietsers moeten daar rekening mee houden.
Gent, fietsstad bij uitstek, neemt de kwestie alvast ernstig. Schepen van Mobiliteit Joris Vandenbroucke (Voor Gent) wijst erop dat obstakels op voetpaden een terugkerend probleem vormen. De stad lanceerde zelfs de campagne ‘Kleine moeite, groot gebaar’, waarmee inwoners worden aangespoord hun fietsen niet op blindegeleidetegels te parkeren. Een kleine moeite, inderdaad.
De fiets als verdienmodel
In Gent blijft het niet bij vriendelijke verzoeken. De Fietsambassade haalt dit jaar meer dan 10.000 weesfietsen van de straat. Dat zijn er een pak meer dan de ongeveer 7.000 die vroeger jaarlijks werden verwijderd. Aan de stations Gent-Sint-Pieters en Dampoort krijgen fietsen drie keer per jaar een label rond het achterwiel. Wie zijn fiets vervolgens drie weken ongemoeid laat, mag hem terugzoeken in het depot. Ook exemplaren die de doorgang voor voetgangers of hulpdiensten hinderen, kunnen worden meegenomen.
Volgend jaar volgen bijkomende acties in studentenbuurten en op plaatsen waar fietsen zich opstapelen. Ook deelfietsen ontsnappen niet aan de nieuwe ijver. De stad wil in het volgende contract strengere afspraken opnemen over foutgeparkeerde exemplaren. Het moet gezegd: een fiets die niemand gebruikt, neemt plaats in. Alleen begint het stilaan op een stedelijke opruimwoede te lijken, waarbij elke vierkante meter openbare ruimte een bestemming moet krijgen, bij voorkeur eentje die netjes in een beleidsnota past.
Tegelijk worden er duizenden nieuwe fietsparkeerplaatsen aangekondigd. In het Groot Vleeshuis komt in 2027 een fietsenstalling met ongeveer 400 plaatsen. Het Veerleplein en de Groentenmarkt moeten daardoor volledig fietsvrij worden. In de studentenbuurt komen tegen eind 2027 nog eens 2.000 plaatsen bij, onder meer in een nieuw fietsgebouw achter het UFO. Gent telt bovendien zeventien afgesloten buurtstallingen, waar bewoners jaarlijks tussen 90 en 145 euro betalen om hun fiets veilig te parkeren. De stad wil er elk jaar vier bijbouwen.
De fiets wordt dus steeds meer een dossier met een prijskaartje: je mag ermee rijden, je moet hem ergens kwijt, liefst op de juiste plek, en als je hem verkeerd achterlaat, komt mogelijk ook de boete eraan te pas. De auto had al een uitgebreid verdienmodel, nu wordt ook de fiets netjes in het systeem opgenomen.
Een boete voor een fiets zonder eigenaar?
Of de politie vanaf 2027 massaal fietsboetes zal uitschrijven, blijft voorlopig koffiedik kijken. De nieuwe wegcode maakt het eenvoudiger om op te treden tegen fietsen die onvoldoende doorgang vrijlaten, maar de stad wijst zelf op een praktisch probleem: hoe identificeer je de eigenaar van een fiets die ergens tegen een gevel staat? Een fiets heeft nu eenmaal geen nummerplaat, geen ingebouwde identiteitskaart en doorgaans ook geen eigenaar die ernaast staat te wachten tot de politie arriveert.
De beslissing over eventuele boetes ligt bij de politie. Hoe streng die zal optreden, valt nog af te wachten. Misschien blijft het bij een waarschuwing, misschien wordt de occasionele fietser straks ook een vertrouwd gezicht aan het loket van de gemeentelijke administratie.
Vandenbroucke hoopt vooral op een mentaliteitswijziging. Even nadenken over waar je je fiets, reclamebord, terrasstoel of afvalcontainer neerzet, kan voor een ander een groot verschil maken. Dat klopt. Een beetje rekening houden met elkaar is een uitstekend idee, ook zonder dat er een wetboek naast moet liggen.
Alleen dreigt de openbare ruimte stilaan een plek te worden waar iedereen voortdurend moet opletten of hij niemand hindert, liefst met een meetlint in de hand. Anderhalve meter doorgang, geen fiets op de verkeerde tegel, geen step tegen de gevel, geen container op de verkeerde plek. De stad wordt er ongetwijfeld overzichtelijker van. Of de mensen er ook gelukkiger van worden, is een andere kwestie.
Neuten om te neuten is tenslotte ook een vorm van mobiliteitsbeleid. En wie weet, als we straks allemaal netjes in de pas lopen, vindt iemand wel een manier om er nog een boete aan te koppelen.
(Foto: Gianni Barbieux/Photo News/Photo News)
