Strenger, digitaler en resultaatgericht: zo wil socialist Vandenbroucke de mutualiteiten hervormen.
Het tijdperk van de ‘alles-kan-mutualiteit’ is voorbij
De Belgische ziekenfondsen gaan hun comfortabele stoel stevig voelen wankelen. Vandenbroucke komt met een zogenaamd hervormingspact dat de sector niet zomaar wat bijstuurt, maar fundamenteel herprogrammeert.
De mutualiteiten moeten van Frank stoppen met een soort sociaal servicecentrum te zijn waar van alles en nog wat passeert, en opnieuw terugplooien op hun kern: gezondheid, zorg en begeleiding.
Wie dat niet doet? Die voelt dat in de portemonnee.
Financiering op basis van ‘gezond gedrag’
Het nieuwe systeem moet ziekenfondsen afrekenen op resultaten. Niet langer gewoon geld krijgen omdat ze bestaan, maar omdat ze concrete gezondheidsdoelen halen.
Frank denkt dan aan:
- mensen overtuigen om zich te laten vaccineren
- patiënten naar een vaste huisarts begeleiden
- bijdragen aan het terugdringen van langdurige ziekte
Wie faalt, verliest middelen. Zo simpel wil de minister het maken.
De onderliggende boodschap: ziekenfondsen worden niet langer passieve uitbetalingsloketten, maar actieve sturingsinstrumenten van het gezondheidsbeleid van een besparende staat.
Bye bye alternatieve geneeskunde?
Ook het aanbod van de mutualiteiten zelf ligt onder het mes. Terugbetalingen voor behandelingen zonder bewezen effectiviteit, zoals homeopathie en acupunctuur, moeten eruit. Volgens de nieuwe visie hoort er geen plaats meer te zijn voor therapieën die niet door wetenschap worden gedragen.
Zelfs het klassieke pakket van extra voordelen wordt herbekeken: alles moet een aantoonbare link met gezondheid of welzijn hebben. Vakantiekampen of projecten voor jongeren kunnen nog, maar enkel als ze duidelijk in een gezondheidslogica passen.
Digitaliseren of achterblijven
De hervorming gaat ook over snelheid en controle. Ziekenfondsen moeten versneld digitaliseren en administratieve processen strak trekken. Facturen mogen voortaan niet meer jarenlang blijven liggen: de termijn wordt drastisch ingekort van twee jaar naar zes maanden.
Officieel gaat het om efficiëntie. Officieus ook om fraude sneller te kunnen opsporen en vermijden dat het systeem traag en ondoorzichtig blijft. En nog officieuzer gaat het om cashen en besparen.
Geen financiële spelletjes meer
Een van de hardste ingrepen zit in de manier waarop ziekenfondsen met geld omgaan. Remgeld terugbetalen via aanvullende systemen wordt in vraag gesteld. De minister vindt dat dit botst met hun rol als beheerder van de verplichte ziekteverzekering.
Ook winstlogica in verzekeringsproducten wordt aan banden gelegd. Ziekenfondsen mogen wel reserves opbouwen, maar “overwinsten” moeten terugvloeien naar lagere premies of extra gezondheidsprojecten.
Met andere woorden: geen quasi-bankieren meer met zorggeld.
Firewall tussen zorg en belangen
Nog een gevoelig punt: mogelijke belangenvermenging. Ziekenfondsen mogen geen financiële participaties meer hebben in commerciële bedrijven binnen de sector. De bedoeling is een duidelijke scheiding tussen zorgverlening en winstgedreven activiteiten.
Ook zetelen in bestuursraden van profitorganisaties wordt aan banden gelegd. De logica: wie het systeem beheert, mag er niet tegelijk in investeren.
CM, Solidaris en co onder druk
De grote spelers zoals Christelijke Mutualiteit (CM) en Solidaris worden expliciet uitgedaagd om zichzelf opnieuw uit te vinden.
De minister wijst op een samenleving die veranderd is: meer chronische ziekten, meer mentale problemen, meer langdurige uitval. Volgens hem moeten de mutualiteiten daarin een sleutelrol spelen — maar dan wel onder strengere voorwaarden dan ooit.
Hervorming of machtsgreep?
Officieel gaat het om modernisering, efficiëntie en responsabilisering. Maar in de praktijk betekent het vooral dat de ziekenfondsen hun autonomie verder zien inkrimpen.
De sector reageert voorzichtig positief op het idee van hervorming, maar waarschuwt tegelijk dat te strenge regels de dienstverlening kunnen onder druk zetten.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
