De Inspectie van Financiën gaf deze regeerperiode 41 keer een negatief advies over aankoopdossiers van Defensie. Acht keer trok de regering-De Wever zich daar niets van aan. ‘De adviezen zijn niet bindend’, klinkt het. Dat klopt. Maar waarom vraag je ze dan nog?
We zijn verkozen, we doen ons goesting.
Er bestaat in de Wetstraat blijkbaar een bijzonder eenvoudige bestuursregel: vraag advies, lees het advies en doe vervolgens wat je oorspronkelijk van plan was.
Dat is althans de indruk die ontstaat uit onderzoek van ‘Knack’ naar de aankoopdossiers van Defensie. De Inspectie van Financiën zou deze regeerperiode maar liefst 41 keer negatief hebben geadviseerd over dossiers van het departement. In acht gevallen werd het negatieve advies uiteindelijk gewoon van tafel geveegd en keurde de regering het dossier toch goed.
En laat nu net Defensie de voorbije jaren miljarden extra krijgen.
Een hangar van 217.900 euro per maand
Een van de dossiers die vragen oproept, draait rond een hangar op Brussels Airport. Defensie wil er de A400M-transportvliegtuigen onderhouden.
Tot voor kort werden die zware onderhoudsbeurten uitgevoerd bij Airbus in de omgeving van Madrid. Defensie besliste dat voortaan liever zelf te doen. Daarvoor moest in eigen land natuurlijk een geschikte infrastructuur worden gevonden.
Die vond men bij Sabena Engineering.
Prijskaartje: 217.900 euro huur per maand.
Een mens zou dan verwachten dat iemand bij de overheid even de rekenmachine bovenhaalt.
Dat gebeurde ook.
De Inspectie van Financiën vond de voorgestelde huurprijs te hoog en gaf een negatief advies. Ook toenmalig begrotingsminister Vincent Van Peteghem gaf een ongunstig advies.
Theo Francken had dus een probleem.
Negatief advies? Dan proberen we het nog eens
Het dossier verdween eind 2025 van de agenda van de ministerraad.
Dan denken je: ze zoeken we een goedkopere oplossing.
Bijna. Defensie kwam met een aangepast voorstel.
En ook daar was de Inspectie van Financiën niet van overtuigd.
Opnieuw negatief.
Toen kwam de ultieme oplossing: de regering keurde het dossier op 6 maart 2026 alsnog goed.
Probleem opgelost.
Of beter: advies opgelost.
‘Anders zou de Inspectie het land besturen’
De reactie vanuit het kabinet van Francken is juridisch gezien moeilijk te weerleggen: de adviezen van de Inspectie van Financiën zijn inderdaad niet bindend.
Woordvoerder Jan Van Camp komt met een hilarisch antwoord en verdedigt de beslissing met de redenering dat de Inspectie anders het land zou besturen.
Dat klinkt stevig. Maar als een advies structureel naast je wordt neergelegd, beste jan, wat is dan nog de waarde ervan?
De Inspectie is er niet om ministers te vervangen. Maar ze is er evenmin om als financieel deorstuk te fungeren dat je kunt raadplegen wanneer het goed uitkomt en negeren wanneer het antwoord tegenvalt.
En het gaat niet alleen over een hangar
Het hangardossier is bovendien niet het enige voorbeeld.
Volgens Knack heeft de regering ook in andere, veel grotere Defensiedossiers negatieve adviezen van de Inspectie van Financiën naast zich neergelegd.
Een van de voorbeelden betreft de opleiding van leerling-piloten.
Dat zijn geen dossiers over een paar nieuwe bureaustoelen of een extra koffieautomaat. Het gaat om grote overheidsuitgaven in een periode waarin Defensie uitzonderlijk veel bijkomende middelen krijgt.
En precies daarom verdient de manier waarop die beslissingen worden genomen extra aandacht.
Wie controleert de controleurs?
De regering kan perfect beslissen dat een bepaald strategisch dossier belangrijk genoeg is om een negatief financieel advies naast zich neer te leggen.
Maar dan mag daar minstens een duidelijke uitleg tegenover staan.
Waarom is de hogere prijs noodzakelijk?
Welke alternatieven zijn onderzocht?
Hoeveel kost de beslissing op lange termijn?
En vooral: waarom is het negatieve advies uiteindelijk niet gevolgd?
Dat zijn geen lastige vragen van politieke tegenstanders. Dat zijn elementaire vragen over behoorlijk bestuur.
De Kamer mag het blijkbaar achteraf vernemen
Nog opvallender: volgens Knack zijn zowel het hangardossier als het dossier rond de trainingsfaciliteit voor leerling-piloten niet voorgelegd aan de Kamercommissie Legeraankopen.
Ook daar wringt iets.
De regering beslist, de Inspectie adviseert, het advies wordt eventueel genegeerd en het parlement staat vervolgens op de eerste rij om de factuur te betalen.
Dat is misschien efficiënt.
Transparant is het niet.
Theo vraagt, Theo krijgt
De regering-De Wever beslistte om het oorlogasnarratief dat door de VS wordt aangestuurd te volgen en koos voor meer miljarden voor Defensie ten koste van de sociale zekerheid.
Maar meer geld voor Defensie betekent niet dat financiële controle minder belangrijk wordt. Integendeel.
Als er één departement is waar miljardenuitgaven zorgvuldig moeten worden gecontroleerd, is het wel een departement dat de komende jaren een enorme budgettaire expansie tegemoetgaat. Toch?
En ja, een minister mag een negatief advies naast zich neerleggen. Dat is zijn recht.
Maar zodra dat acht keer gebeurt, wordt het interessant om niet alleen te vragen wat Theo Francken wil kopen, maar ook waarom de financiële waakhond telkens ‘nee’ zegt.
Een overheid die advies vraagt om het vervolgens systematisch te negeren, loopt het risico dat controle verwordt tot een formaliteit.
En dan blijft uiteindelijk nog maar één vraag over:
Waarom moet de Inspectie van Financiën eigenlijk nog adviseren als het antwoord toch pas telt wanneer het de minister bevalt?
(Foto: Philip Reynaers/Foto Nieuws)
