“Meerwaardetaks van Jambon zit vol achterpoortjes en gebakken lucht.”
De meerwaardebelasting is ons ooit geserveerd als hét progressieve tegengewicht binnen het centrumrechtse regeringsproject, maar dreigt een boekhoudkundige dode letter worden. Minister van Financiën Jan Jambon (N-VA) kwam recent met een wetsontwerp op de proppen, maar dat leest volgens Vooruit meer als een uitvlucht dan als een belasting. De voorstellen zijn zó uitgehold, zeggen de Vlaamse socialisten, dat ze nauwelijks geld opbrengen – en daarom dreigen ze ook de beperking van de werkloosheidsuitkering te blokkeren.
Belasten om niet te belasten
Vooruit had de meerwaardebelasting binnen het regeerakkoord als absolute prijsafspraak afgedwongen: een heffing van 10 procent op winst uit aandelen, met een vrijstelling op de eerste 10.000 euro. Niet min: vanaf 2026 goed voor 250 miljoen euro, en tegen 2029 zelfs het dubbele. Maar de versie die Jambon nu lanceert, lijkt volgens de socialisten vooral ontworpen om vermogende aandeelhouders langs alle kanten te ontzien.
De kern van hun kritiek is de vrijstelling voor beleggers die hun aandelen minstens tien jaar vasthouden. Een mooi verhaal op papier – zogezegd bedoeld om langetermijnbeleggers te ontzien – maar in de praktijk, zeggen ze bij Vooruit, is het niets minder dan een achterpoort voor gefortuneerde families om miljoenen aan winsten belastingvrij te incasseren. “Wie miljoenen aan koerswinst opstrijkt, hoort zijn bijdrage te leveren, of dat nu in jaar vijf of jaar tien gebeurt,” klinkt het scherp in de partijtop.
Juridisch gesukkel in de steigers
Daarmee is het juridische risico ook niet veraf. De socialisten vrezen dat een dergelijke willekeurige uitzondering – tien jaar wel vrijstelling, negen jaar niet – vroeg of laat onderuitgaat bij het Grondwettelijk Hof. Het verschil is volgens hen niet objectief verdedigbaar, wat de hele taks op losse schroeven zet nog voor die goed en wel in werking treedt.
Bovendien wordt het belastingproject volgens Vooruit ook financieel uitgehold door een op z’n zachtst gezegd discutabele wisseloperatie. Jambon wil gelijktijdig de zogeheten Reynderstaks – een belasting op meerwaarden uit obligaties – afschaffen. Kostprijs: 200 miljoen euro. Ofwel: de nieuwe taks moet de oude vervangen, maar brengt nauwelijks meer op. Sterker nog: in het eerste jaar zou de operatie de staatskas geld kosten in plaats van opleveren.
Minister van Begroting Vincent Van Peteghem (CD&V) is het daar overigens roerend mee eens. Hij leverde intussen een negatief advies af, waarin de kernboodschap glashelder is: dit plan is budgettair onverantwoord en ondermijnt het beoogde effect van een rechtvaardige fiscaliteit.
Familiale trucs en fiscale vluchtwegen
De regeling voor het zogeheten "aanmerkelijk belang" – aandeelhouders met minstens 20 procent in een bedrijf – ligt eveneens zwaar onder vuur. Niet omdat ze bestaat, maar omdat ze volgens Vooruit in Jambons ontwerp tot in het absurde wordt opgerekt. Zelfs aandelen van een achternicht zouden kunnen meetellen om die grens te bereiken, met als gevolg dat vermogende families via juridische spitstechnologie makkelijk aan de belasting kunnen ontsnappen.
De FOD Financiën heeft intussen berekend dat de oorspronkelijke meerwaardebelasting in theorie tot 1,2 miljard euro per jaar zou kunnen opbrengen. Maar met alle uitzonderingen, uitstelmechanismen en verwaterde definities blijft daar amper nog iets van over. “Wat overblijft is een façade van fiscaliteit: een taks die op papier rechtvaardig oogt, maar in de praktijk een klucht is,” klinkt het aan de Keizerslaan.
Politiek ruilmiddel of breekijzer?
Dat heeft gevolgen, ook buiten de fiscale sfeer. Want Vooruit maakt nu expliciet de koppeling: geen eerlijke meerwaardebelasting, geen steun voor de beperking van de werkloosheidsuitkering tot twee jaar. De socialisten hadden hun fiat voor dat centrumrechtse paradepaardje al onder voorbehoud gegeven, maar zetten nu hun voet stevig op de rem. Zonder eerlijke return, zeggen ze, wordt er in het parlement géén finale goedkeuring gegeven.
De inzet is dus dubbel: het draait niet alleen om fiscaliteit, maar om het bredere politieke evenwicht binnen de regering-De Wever. “Wie hervormt, moet ook herverdelen,” is het devies bij Vooruit, en de boodschap is gericht aan zowel N-VA als MR: trofeeën zijn geen exclusief recht van centrumrechts.
Timing wordt cruciaal
Het kernkabinet zal zich buigen over de gedetailleerde uitwerking, maar de afstand tussen de posities lijkt nog groot. Premier Bart De Wever mikt op een akkoord voor de zomer – deels omwille van politieke stabiliteit, deels om de banken tijdig te informeren over de praktische invoering – maar de nervositeit binnen de meerderheid stijgt zienderogen.
Wat begon als een poging tot evenwicht tussen hervorming en rechtvaardigheid, dreigt nu te ontsporen in een duel tussen uitstel en afstel. Eén ding is zeker: als Jambon en De Wever geen bijsturingen doorvoeren, dreigt Vooruit de stekker te trekken uit wat voor N-VA en MR de ultieme besparingsmaatregel is. En dan is het weer alle hens aan dek. Maar dan van een zinkend schip.
(Foto: screenshot VRT NWS)
