Het nu al 'historische' begrotingsdebat begon met gekibbel over btw en bedrijfswagens. Wie grote oplossingen belooft zonder één pijnpunt, verkoopt affiches, geen beleid.
Het politieke jaar is amper heropgestart of de begroting levert al vuurwerk. Over zes weken moet de federale regering een meerjarenplan op tafel leggen dat tegen 2029 tien miljard euro aan extra inkomsten of besparingen bevat. De inzet is bloedernstig: de Nationale Bank en het IMF waarschuwen dat het tekort zonder ingrijpen verder oploopt, en de regering-De Croo liet al een put van 4,4 procent van het bbp na. En toch begon dit nu al 'historische' debat waar het bij ons meestal begint: met gekibbel en oneliners.
Tien miljard, geen cent minder
Laten we de ernst niet weglachen. Tien miljard is geen begrotingsdetail, het is een berg. Ze komt bovenop de besparingen die al pijn deden, en de rente op de Belgische schuld tikt intussen gewoon door. Wie denkt dat dit met wat boekhoudkundig schuifwerk opgelost raakt, vergist zich. Er zullen keuzes moeten worden gemaakt dienog meer pijn doen. De vraag is alleen: bij wie?
De oneliners staan al op de affiche
En laat het net op die vraag stilvallen. Premier De Wever verzekert dat de belastingen aan het einde van de rit lager zullen liggen dan aan de start, en wie beweert dat deze regering het gat met nieuwe inkomsten dicht, "dwaalt". MR-voorzitter Bouchez pakt als Napoleon 2.0 uit met een plan om zestien à zeventien miljard te besparen zonder ook maar één belasting op te trekken; de details houdt hij voorlopig voor zich, op een verwijzing naar "kolossale misbruiken" in de zorg na. CD&V-voorzitter Mahdi trekt dan weer een rode lijn: aan de bedrijfswagens raken is "onbespreekbaar". En begrotingsminister Van Peteghem vat zijn aanpak samen in drie Engelse woorden: keep it simple.
Stuk voor stuk klinken die zinnen uitstekend op een affiche. Alleen is een affiche geen begroting.
De rekenmachine luistert niet naar slogans
De regering wil tegelijk de lasten op arbeid met vijf miljard verlagen, de totale belastingdruk niet laten stijgen, de economie doen groeien én het tekort dichten. Dat is geen beleid, dat is een goochelnummer. Elke rode lijn haalt bovendien een hefboom weg. Geen hogere btw, zegt MR, nochtans haalt ons land internationaal weinig uit consumptietaksen: amper 25 procent van de fiscale inkomsten, tegenover 31 procent in vergelijkbare landen. Niet aan de bedrijfswagens komen, zegt CD&V, nochtans kost dat systeem de schatkist 3,8 miljard, en rijden er intussen 627.000 mensen mee — een cijfer dat elke minister doet terugdenken aan de blunder waarmee Groen zich in 2019 verslikte. Bescherm alles, en de tien miljard lost gewoon op in de lucht.
Wie betaalt uiteindelijk?
Van Peteghem kwam met een ongemakkelijke waarheid: doe je veel kleine ingrepen tegelijk, dan loop je altijd wel vast op een of andere lobbygroep. Precies daar zit de kern. Wie een lobby heeft, trekt een rode lijn en wordt gespaard. Wie er geen heeft, betaalt. De patiënt die zijn remgeld ziet stijgen of zijn verhoogde tegemoetkoming ziet krimpen, goed voor 2,4 miljoen Belgen. Het gezin dat op gas verwarmt. De consument aan de kassa. De rekening rolt, zoals altijd, richting wie geen woordvoerder heeft.
Een pijnloze tien miljard bestaat niet. Een regering die zichzelf ernstig neemt, zegt dus eerlijk wie de rekening draagt en waarom, in plaats van iedereen tegelijk lagere lasten en meer koopkracht te beloven. De kiezer kan de waarheid aan; hij kan alleen niet bestuurd worden met affiches. Dit debat verdient het woord 'historisch' pas als iemand eindelijk durft te doen wat in de politiek het moeilijkste blijkt: saai, concreet en eerlijk zijn.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
