Cliffhangers, automatisch afspelen en een brein dat graag wil weten hoe iets afloopt: streamingdiensten hebben behoorlijk wat trucjes om je op de zetel te houden. Gelukkig kun je ze ook vrij eenvoudig omzeilen.
Het is halfelf. Nog één aflevering en dan slapen. Klinkt als een uitstekend plan, tot je drie afleveringen later naar de aftiteling zit te kijken en begint uit te rekenen hoeveel uur slaap je nog overhoudt als je nú echt naar bed gaat.
Dat we zo gemakkelijk blijven kijken, is niet alleen een kwestie van discipline. Streamingdiensten maken het ons bijzonder gemakkelijk om aan een nieuwe aflevering te beginnen. Tel daar een goeie cliffhanger bij en nog eentje klinkt plots een stuk aantrekkelijker dan tanden poetsen en naar bed.
Het brein houdt niet van een open einde
Een aflevering die midden in de spanning stopt, blijft gemakkelijker in je hoofd hangen. Daarbij wordt vaak verwezen naar het Zeigarnik-effect, genoemd naar de psychologe Bluma Zeigarnik. Zij onderzocht hoe onafgewerkte taken in ons geheugen kunnen blijven hangen.
Voor televisiemakers is het principe bijzonder bruikbaar. Wie aan het einde van een aflevering eindelijk ontdekt wie de moordenaar is, kan tevreden de televisie uitzetten. Wie alleen een hand met een pistool rond de hoek ziet verschijnen, wil doorgaans toch nog even weten wie eraan vasthangt.
Cliffhangers bestonden natuurlijk al lang voor Netflix. Alleen heeft streaming ervoor gezorgd dat je tegenwoordig geen week meer hoeft te wachten op het antwoord.
Vijf seconden is vaak genoeg.
De volgende staat al klaar
Daar zit een tweede truc. Vroeger eindigde een programma en ontstond vanzelf een klein beslissingsmoment: verder kijken of de televisie uitzetten?
Bij streamingdiensten staat de volgende aflevering vaak automatisch klaar. Je hoeft dus niets te doen om verder te kijken. Net stoppen vraagt een handeling.
Het verschil lijkt klein, maar om half twaalf 's avonds kan zelfs het zoeken naar de afstandsbediening plots een verrassend zware opdracht worden.
Daar komt nog bij dat series bewust worden opgebouwd rond spanning en verwachting. Je wilt weten wat er gebeurt, krijgt een deel van het antwoord en zit vervolgens alweer met de volgende vraag. Voor je het weet heb je niet één aflevering bekeken, maar ben je halverwege het seizoen.
Zo stop je wél na eentje
Wie daar iets aan wil doen, hoeft Netflix of Streamz niet meteen uit zijn leven te verbannen. Een paar kleine ingrepen maken het al gemakkelijker om zelf te bepalen wanneer het genoeg is.
Automatisch afspelen uitschakelen is de eenvoudigste. Daardoor ontstaat na iedere aflevering opnieuw een moment waarop je bewust moet beslissen om verder te kijken.
Je kunt ook vooraf bepalen hoeveel afleveringen je wilt zien of gewoon een uur afspreken waarop de televisie uitgaat. Vooral dat laatste voorkomt de bekende onderhandeling met jezelf waarbij “nog eentje” achtereenvolgens verandert in “deze duurt maar 42 minuten”, “nu wil ik toch weten hoe dit afloopt” en uiteindelijk “vijf uur slaap is eigenlijk ook slaap”.
En misschien is dat wel de beste truc van allemaal: beslis wanneer je stopt vóór je begint te kijken.
Want om halfelf heeft je verstand nog een stem. Na drie cliffhangers onderhandelt Netflix rechtstreeks met je slaaptekort.
(Foto: Netflix)
