“Make war, not love”: legerdiscipline als antwoord op jonge relschoppers.
Na de recente onrust in Brussel bij de protesten tegen onderwijshervormingen, laait de discussie over de aanpak van jonge relschoppers op. Moet de staat vooral begeleiden, of mag het ook wat harder? Minister van Defensie Theo Francken gooit alvast een opvallende optie op tafel: een legergeïnspireerde aanpak voor jongeren die volledig ontsporen.
Eerder lanceerde Conner Rousseau het concept van striktere trajecten voor jonge amokmakers — door critici al gekscherend de “matrakken-pedagogie” genoemd: streng, direct, en zonder veel zachte randjes.
Een terugkeer naar de klassieke legerdienst is volgens Defensie echter een stapje te ver en niet realistisch. Het Belgische leger heeft daar simpelweg de infrastructuur en capaciteit niet voor. Te weinig instructeurs, te weinig ruimte, te veel jongeren.
Daarom blijft de focus voorlopig op vrijwillige legertrajecten die in september van start gaan. Maar Francken sluit niet uit dat er in de toekomst meer gerichte programma’s komen voor jongeren “die het kwijt zijn”.
Denk aan trajecten met fysieke training, strikte structuur en begeleiding volgens militaire principes — maar dan in een gecontroleerde samenwerking met Jeugdhulp en Justitie.
Van begeleiding naar drill?
Voorstanders zien daarin een kans om jongeren met zware problemen opnieuw richting en discipline te geven. Tegenstanders zien vooral een gevaarlijke verschuiving: van sociale begeleiding naar een bijna militaire heropvoeding.
Volgens critici is het idee dat “drill en orde” automatisch leiden tot betere burgers al lang achterhaald. Jongeren met complexe sociale of psychologische problemen zouden volgens hen net baat hebben bij individuele begeleiding, niet bij een hiërarchisch en autoritair systeem.
Er klinkt zelfs een waarschuwing voor een averechts effect: jongeren die gevoelig zijn voor status, groepsdruk en stoer gedrag zouden net aangetrokken kunnen worden door een strak, militair kader. In plaats van afremmen, zou het hun gedrag net kunnen versterken.
De fundamentele vraag wordt daardoor steeds scherper: corrigeer je gedrag met zorg, of met discipline? En vooral: waar stopt opvoeding en waar begint dwang?
PS reageert: “fascisme in vermomming”
De politieke reactie liet niet op zich wachten, en kwam bijzonder scherp uit Franstalig socialistische hoek.
Ahmed Laaouej, voorzitter van de PS in Brussel, spaarde de woorden niet. Hij noemde het idee van militaire heropvoedingskampen “fascistisch” en “gevaarlijk”, en zette Francken neer als iemand die volgens hem vooral harde repressie verkoopt als oplossing voor sociale problemen.
In zijn kritiek verwees Laaouej ook naar eerdere spanningen rond voetbalrellen en straatgeweld, waarbij hij stelde dat bepaalde groepen toen volgens hem minder hard werden aangepakt. Zijn conclusie was duidelijk: jeugdcriminaliteit hoort thuis in de rechtbank, niet in een militair kamp.
Ook binnen de bredere socialistische familie klinkt scepsis. PS-voorzitter Paul Magnette wees erop dat er al juridische en pedagogische maatregelen bestaan voor jongeren die over de schreef gaan, en dat het probleem niet zit in een gebrek aan straffen, maar in de uitvoering ervan.
MR: wel enthousiast over strakkere aanpak
Aan de andere kant van het politieke spectrum reageert MR veel positiever. Partijvoorzitter Georges-Louis Bouchez steunt het idee dat rechters bijkomende sancties kunnen opleggen waarbij jongeren in een gestructureerde, militaire omgeving terechtkomen als onderdeel van hun straf.
Volgens MR kan dat perfect binnen een kader van taakstraffen, vooral voor jongeren vanaf 16 jaar die zich schuldig maken aan vandalisme of geweld tijdens protesten.
Defensie als sociale labo?
Intussen pompt Defensie ook miljarden in vernieuwing en innovatie via het ODIN-programma, dat 3,7 miljard euro moet investeren in technologie, defensie-industrie en samenwerking met bedrijven en kennisinstellingen. Officieel gaat het om modernisering van het leger, maar critici zien steeds vaker een bredere rol voor Defensie opduiken — ook buiten het slagveld.
De vraag is dus niet alleen militair, maar ook maatschappelijk: wordt Defensie straks ook een soort heropvoedingsinstantie voor jongeren die elders uit het systeem vallen?
En ergens tussen “discipline”, “zorg” en “dwang” blijft één ongemakkelijke slogan hangen die steeds vaker opduikt in dit debat: make war, not love.
(Foto: Philip Reynaers / Photonews/ Shutterstock)
