“Wie mijn mening niet deelt, is irrationeel en onverantwoordelijk.”
Premier Bart De Wever liet er in Brussel geen twijfel over bestaan: hij wil dat de federale begroting rechtgetrokken wordt, en wel nu. Aan de ingang van de Europese Top haalde hij fors uit naar zijn coalitiepartners. Zijn boodschap was even eenvoudig als onwrikbaar: wie weigert de grote middelen in te zetten om het tekort te saneren, handelt “irrationeel en onverantwoordelijk”.
De Wever verwijst naar de klassieke recepten uit de jaren tachtig en negentig — ingrepen die snel effect hebben, maar zelden populair zijn. Een btw-verhoging, een trager oplopende index of een hogere bijdrage van de vermogenden: het zijn hefbomen die elk op hun manier politiek giftig zijn. Toch stelt hij dat zonder die “grote middelen” het begrotingsgat niet kan worden gedicht. MR blijft pal tegen de btw-verhoging gekant, Vooruit weigert een vertraagde indexering van lonen, pensioenen en uitkeringen zonder een evenredige inspanning van de rijkste Belgen.
Het kernkabinet geraakt intussen al dagen niet vooruit in zijn poging om 10 miljard euro te vinden tegen 2030. De Wever - die eerder ontkende dat hij zijn ambitie had verlaagd tot een sanering van 6 miljard - probeert de druk op te voeren. Niet door nieuwe voorstellen te lanceren, maar door zijn coalitiepartners publiek te dwingen kleur te bekennen.
Het politieke schaakspel
De strategie is helder: het falen van de onderhandelingen bij de anderen leggen en zichzelf positioneren als de enige die nog verantwoordelijkheid neemt. Door de toon te verharden, houdt De Wever twee opties open: een compromis forceren of — als dat mislukt — de oppositie de rekening laten betalen bij eventuele nieuwe verkiezingen.
Hij profileert zich als de man die weigert “de oekazes van buiten de Zestien” te aanvaarden en die wil vermijden dat België verder in de schulden wegzakt. De dreiging is reëel, zegt hij: hogere rentes kunnen de staat dwingen tot nog zwaardere ingrepen, enkel om de banken te kunnen betalen. De boodschap: liever vandaag pijn dan morgen paniek.
Democratie als hinderpaal
Toch wringt er iets in De Wevers aanpak. Zijn technocratische redenering — dat er maar één juiste oplossing bestaat en dat wie die niet volgt “onverantwoordelijk” is — botst met de essentie van democratie: politieke keuzes maken over wie hoeveel bijdraagt. Een begroting is geen boekhoudkundig rapport, maar een weerspiegeling van maatschappelijke prioriteiten.
Dus?
De Wever wil zijn groot gelijk halen – een begroting in evenwicht, coûte que coûte. Hij positioneert zich als de enige volksvertegenwoordiger met ruggegraat, bereid de pijn te nemen die de kiezer hem mandateerde. Maar er is nog zoiets als democratie. Zolang MR en Vooruit niet buigen, blijft de premier met een lege gereedschapskist staan. En een dreigement met nieuwe verkiezingen is geen begrotingsakkoord.
De deadline? “Een sluitend budget, liefst dit jaar nog.” Maar als de loopgraven blijven, dreigt niet alleen de rente, maar ook de geloofwaardigheid van deze regering.
(Foto: Philip Reynaers / Photonews)
