Turkije wil Oekraïne een indrukwekkend Amerikaans wapenpakket verkopen. Op het menu: 70 ATACMS-raketten, lanceerinstallaties, duizenden raketten en tienduizenden clustergranaten. Alles voor een slordige 280 miljoen dollar.
Oorlog is ellende, maar blijkbaar ook een markt. Turkije en Oekraïne hebben een akkoord bereikt over de verkoop van een omvangrijk pakket Amerikaanse wapens. Prijskaartje: ongeveer 280 miljoen dollar, omgerekend zo’n 243 miljoen euro.
De absolute blikvangers zijn 70 ATACMS-raketten. Dat zijn Amerikaanse ballistische langeafstandsraketten waarmee Oekraïne eerder al bijzonder gevoelige Russische doelwitten wist te raken.
En ja, er zit een opvallend detail aan het verhaal: Turkije verkoopt wapens die het zelf niet heeft gemaakt. Omdat het om Amerikaans materiaal gaat, moet Washington toestemming geven. Die toestemming kwam er al van de regering. Het Amerikaanse Congres heeft nog dertig dagen om bezwaar te maken.
Veel kans op een politieke hindernisbaan lijkt er niet te zijn.
Meer raketten, meer lanceerders, meer oorlog
Het pakket gaat bovendien veel verder dan die zeventig ATACMS-raketten. Oekraïne zou ook twaalf lanceerinstallaties krijgen en meer dan 2.500 M26-raketten, met een bereik van ongeveer 32 kilometer. Daar bovenop komen nog eens 47.000 clustergranaten voor artilleriesystemen. Een indrukwekkende boodschappenlijst dus.
De ATACMS M39-raketten hebben een bereik tot ongeveer 165 kilometer. Ze zijn ontworpen om onder meer luchtmachtbases, munitiedepots, radar- en luchtafweersystemen en militaire installaties te treffen.
Hun geheime wapen is eigenlijk geen geheim: één raket kan honderden kleinere explosieve projectielen verspreiden over een groot gebied.
Clusterbom met een bijzonder onaangename inhoud
De M39 is een vorm van clustermunitie. Elke raket bevat ongeveer 950 kleinere projectielen. Dat maakt het wapen bijzonder geschikt om grote oppervlakken te bestoken.
Het probleem komt soms pas later.
Niet alle kleine explosieven ontploffen meteen. Sommige blijven achter op het slagveld en kunnen jaren later nog slachtoffers maken. Daarom hebben tientallen landen het gebruik van clustermunitie verboden.
Rusland, Oekraïne, Turkije en de Verenigde Staten behoren echter tot de landen die het internationale verdrag daartegen niet hebben ondertekend.
Een merkwaardige wereld is het dus: sommige wapens zijn internationaal zo controversieel dat landen ze verbieden, andere landen verkopen ze, en nog andere landen gebruiken ze. En iedereen noemt het uiteraard noodzakelijk voor de verdediging.
ATACMS hebben al flink huisgehouden
Oekraïne heeft de voorbije jaren bewezen dat ATACMS geen speelgoed zijn.
Met dergelijke raketten werden onder meer Russische luchtverdedigingssystemen, radarinstallaties, militaire bases en vliegtuigen op de Krim aangevallen. Ook lanceerinstallaties voor Russische Iskander-raketten kwamen in het vizier.
In mei 2024 werden bijvoorbeeld Russische MiG-gevechtsvliegtuigen vernietigd op de luchtmachtbasis Belbek op de Krim.
Dat verklaart meteen waarom Kiev zo graag opnieuw over deze wapens wil beschikken.
De voorraad die Oekraïne eerder van de Verenigde Staten kreeg, was beperkt. Tijdens de regering van Joe Biden werden ongeveer vijftig ATACMS geleverd. Die voorraad zou inmiddels grotendeels opgebruikt zijn.
Onder Donald Trump kwam er voorlopig geen nieuwe Amerikaanse levering.
Turkije springt nu in het gat.
Waarom verkoopt Turkije zijn wapens?
Washington heeft een eenvoudige verklaring voor de Turkse deal: Ankara wil ruimte en geld vrijmaken voor de aankoop van nieuw militair materieel. Met andere woorden: oude wapens eruit, nieuwe wapens erin. En Oekraïne krijgt ondertussen extra vuurkracht om de Russische invasie te bestrijden.
Iedereen tevreden dus. De verkoper krijgt geld en plaats in zijn magazijnen. De koper krijgt raketten. En de wapenindustrie krijgt opnieuw een stevige bestelling. Zolang het geld rolt en de raketten knallen.
Niet helemaal vrij spel voor Kiev
Er zit echter een belangrijke beperking aan de deal.
Turkije zou Oekraïne uitsluitend de oudere M39-versie van de ATACMS leveren. Die heeft een bereik tot ongeveer 165 kilometer. De modernere versies kunnen ongeveer 300 kilometer ver raken. Dat verschil is niet onbelangrijk. Het lijkt erop dat Turkije Oekraïne wel extra slagkracht wil geven om Russische aanvallen af te slaan, maar tegelijk een grens wil trekken: geen Amerikaanse langeafstandsraketten waarmee honderden kilometers diep in Rusland kan worden toegeslagen.
De vraag is natuurlijk hoe lang die grens politiek houdbaar blijft.
Mogen ze ook Rusland raken?
Daar ligt meteen de gevoeligste kwestie.
Mogen de nieuwe raketten uitsluitend worden gebruikt tegen Russische doelen in bezette Oekraïense gebieden? Of mogen ze ook worden ingezet tegen doelen op Russisch grondgebied? Jawel, oorlog kent regeltjes.
Het Westen heeft daar lang bijzonder voorzichtig over gedaan uit angst voor een rechtstreekse escalatie met Moskou.
Joe Biden gaf Oekraïne eind 2024 uiteindelijk toestemming om Amerikaanse langeafstandswapens ook tegen bepaalde doelen in Rusland te gebruiken.
En daar zit een zekere logica in.
Als Russische raketinstallaties vanuit Rusland Oekraïense steden blijven bestoken, kan Kiev ervoor kiezen niet alleen de inkomende raketten te proberen onderscheppen, maar ook de lanceerinstallaties zelf uit te schakelen.
Alleen wordt daarmee uiteraard opnieuw een stap gezet in de escalatieladder.
Turkije waarschuwt tegelijk voor kernoorlog
Opvallend genoeg komt de Turkse wapenlevering er op een moment waarop Ankara braafjes waarschuwt voor de gevaren van verdere escalatie.
De Turkse minister van Buitenlandse Zaken Hakan Fidan waarschuwde onlangs expliciet voor het risico op een nucleaire escalatie.
Volgens hem kan een oorlog die niet langer alleen aan het front wordt uitgevochten, maar ook steeds dieper achter de linies wordt gevoerd, uiteindelijk voor Rusland een kwestie van overleven worden.
En daar wordt het pas echt ongemakkelijk.
Want wie een oorlog wil winnen, wil steeds betere wapens. Wie betere wapens krijgt, kan verder toeslaan. Wie verder wordt aangevallen, zoekt nieuwe manieren om terug te slaan.
En ergens tussen die raketten, miljarden dollars en geopolitieke spierballentaal ligt de vraag die niemand graag hardop stelt: hoe ver kan je een oorlog blijven oprekken voordat de rekening niet langer in dollars, euro's of raketten wordt betaald, maar in iets wat geen enkele wapenfabrikant kan terugverkopen?
(Foto: YouTube)
