RIZIV en ziekenfondsen willen langdurig zieken wakker schudden.
Meer dan een half miljoen Belgen zitten thuis met een ziekte-uitkering, en ruim 300.000 van hen kunnen hun dagen uitzitten tot aan hun pensioen. Althans, dat dachten ze. Het RIZIV en de ziekenfondsen halen de stofkam door de dossiers en roepen sommigen terug naar de adviserend geneesheer. Reden? Misschien kunnen ze nu wél weer werken.
Langdurig ziek: een ticket naar het pensioen?
Eind 2023 stond de teller op een hallucinante 526.507 langdurig zieken. Mensen die langer dan een jaar buiten strijd zijn en intussen een stevige hap van de begroting nemen: meer dan 9 miljard euro per jaar om precies te zijn. En daar blijft het niet bij. Meer dan de helft van hen (289.397 om precies te zijn) is officieel arbeidsongeschikt verklaard tot aan hun pensioen. Eens binnen, lijkt er dus geen weg meer terug.
De laissez-passer naar een uitkering tot de laatste snik is met de nieuwe regering-De Wever voorbij. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) maakt zich sterk dat het tijd is voor een herziening. "Dat zoveel mensen de afgelopen 15 jaar permanent arbeidsongeschikt zijn verklaard, is totaal onaanvaardbaar", klinkt het ferm. De boodschap is duidelijk: wie kan werken, zal werken.
Nieuwe regels: minder 'permanent', meer evaluaties
Sinds 1 juli 2024 gelden er nieuwe spelregels. Voortaan kan een langdurig zieke maximaal 1, 3 of 5 jaar arbeidsongeschikt worden verklaard. Enkel bij zware aandoeningen zoals dementie, verlamming of vergevorderde kanker is een permanente arbeidsongeschiktheid nog mogelijk. Andere uitzonderingen moeten passeren langs minstens twee artsen voor goedkeuring.
Vandenbroucke maakt zich sterk dat de hervorming noodzakelijk is. “Onze arbeidsmarkt, de toegankelijkheid van jobs, de hulpmiddelen en de medische wetenschap evolueren. Iemand die 10 jaar geleden geen vooruitzicht had op werk, kan dat nu misschien wel hebben. We willen vooral mensen terug aan het werk helpen die dat nog kunnen.”
Ziekenfondsen en RIZIV zetten de schijnwerpers op 'grijze dossiers'
Ziekenfondsen gaan mensen die ooit permanent ongeschikt werden verklaard opnieuw op het matje roepen. Vooral wie onder de nieuwe regels niet meer automatisch in aanmerking zou komen voor een levenslange uitkering, krijgt een herziening. Het RIZIV kondigde ook aan dat het jaarlijks steekproeven zal uitvoeren. Zo worden dossiers van jongeren onder de 40 met een psychische stoornis of mensen met een aandoening die niet op de 'definitieve lijst' staat, extra onder de loep genomen.
Natuurlijk, niemand wil mensen met ernstige aandoeningen de armoede injagen. "Het is niet de bedoeling dat iemand met dementie zich weer moet aanmelden bij de adviserend geneesheer," verzekert Vandenbroucke. Maar tegelijk is de boodschap even duidelijk als streng: wie kán werken, zal daar ook op worden aangesproken.
Het einde van de uitkering als levenslange verzekering?
De hervorming raakt een gevoelige snaar. Voor sommige langdurig zieken betekent dit een herziening die kan leiden tot het verlies van hun uitkering. Voor anderen is het een kans om opnieuw te integreren in de arbeidsmarkt. En voor de regering? Die ziet eindelijk een mogelijkheid om de torenhoge sociale zekerheidskosten enigszins binnen de perken te houden.
(Foto: Didier Lebrun / Photonews)
