Verlinden ontdekt de rekenmachine, maar vergeet de echte problemen van Justitie.
Het voorstel klinkt stoer, de communicatie kordaat, maar opnieuw rijst dezelfde vraag: lost dit ook maar één fundamenteel probleem van Justitie op? Minister Annelies Verlinden (CD&V) pakt uit met een wetsontwerp dat zware drugscriminelen en mensenhandelaars wil laten meebetalen voor hun verblijf achter de tralies. Mooie slogan, maar volgens zowat iedereen die het dossier kent, blijft het vooral bij symboliek. En daar heeft de Belgische gevangeniswereld intussen meer dan genoeg van. De Belgische gevangenissen blijven kreunen onder overbevolking, personeelstekorten en een falend detentiebeleid, maar Annelies kiest opnieuw voor een maatregel die vooral goed klinkt op een persconferentie.
Mooie headline, weinig oplossing
Het idee is eenvoudig. Wie fortuinen verdiende met drugshandel, mensenhandel of andere zware georganiseerde misdaad, zou ook een bijdrage moeten leveren voor de kosten van zijn opsluiting. Volgens het kabinet-Verlinden kan dat jaarlijks vijf à zes miljoen euro opleveren.
Alleen is niemand erin geslaagd uit te leggen waarop die berekening precies gebaseerd is.
Bovendien bestaat er vandaag al een juridisch arsenaal om criminelen financieel te treffen. Boetes, verbeurdverklaringen en beslag op crimineel vermogen bestaan al jaren. Het echte probleem is niet het gebrek aan wetten, maar het gebrek aan efficiëntie om dat geld ook effectief terug te halen.
De echte miljarden blijven buiten schot
Criminoloog Tom Daems (KU Leuven) noemt bij VRT NWS het voorstel dan ook ronduit "symboolpolitiek". De Hoge Raad voor de Justitie is al even vernietigend. Volgens de Raad gaat het om een lapmiddel dat de aandacht afleidt van wat écht nodig is: veel agressiever inzetten op het opsporen en afpakken van criminele vermogens.
En precies daar wringt al jaren het schoentje.
Drugsgeld verdwijnt via buitenlandse vennootschappen, vastgoedconstructies, stromannen en cryptorekeningen. België slaagt er slechts gedeeltelijk in die miljarden op te sporen. Vorig jaar werd weliswaar een recordbedrag van 148 miljoen euro in beslag genomen, maar zelfs Justitie geeft toe dat dit slechts het topje van de ijsberg is.
Wie de grote vissen echt wil raken, moet hun vermogen afpakken. Niet achteraf een factuur sturen voor kost en inwoon.
De gevangenissen blijven een ramp
Ondertussen blijven de fundamentele problemen gewoon bestaan.
Belgische gevangenissen behoren al jaren tot de meest overbevolkte van Europa. De Europese instanties tikken België geregeld op de vingers voor mensonwaardige omstandigheden. Er is een chronisch tekort aan cipiers, infrastructuur is verouderd en nieuwe gevangenissen lossen het capaciteitsprobleem nauwelijks op.
Ook de resocialisatie schiet tekort. Gedetineerden verlaten vaak dezelfde gevangenis waarin ze nauwelijks begeleiding kregen, om vervolgens opnieuw in de criminaliteit terecht te komen.
Een bijdrage vragen voor de gevangeniskosten verandert daar helemaal niets aan.
Verlinden blijft pleisters kleven
Het is een terugkerend patroon binnen Justitie.
Bij elk nieuw probleem volgt een nieuwe maatregel, een nieuw wetsontwerp of een nieuwe aankondiging. Maar de structurele hervormingen blijven uit. Het gevolg is een justitieapparaat dat almaar ingewikkelder wordt, zonder dat de burger het gevoel krijgt dat het beter werkt.
Ook de hervorming van de wrakingsprocedure past in dat plaatje.
Minder rechten of sneller werken?
Verlinden wil dat wrakingsprocedures sneller verlopen. De behandeling zou van veertien naar elf dagen gaan. Bovendien zouden veroordeelden die een ongegrond wrakingsverzoek indienen voortaan zelf de kosten moeten betalen.
Advocaten reageren bijzonder kritisch.
Volgens de Orde van Vlaamse Balies dreigt zo'n systeem mensen af te schrikken om nog een wrakingsverzoek in te dienen, zelfs wanneer er ernstige twijfels bestaan over de onpartijdigheid van een rechter. Dat raakt volgens hen aan een fundamenteel recht op een eerlijk proces.
Ook het afschaffen van de automatische schorsing tijdens een wrakingsprocedure stuit op kritiek. Mocht een wraking achteraf toch gegrond blijken, dreigt immers een deel van het proces opnieuw overgedaan te moeten worden.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
