Premier De Wever pleit voor onderhandelingen met Rusland, Prévot corrigeert.
Er zijn momenten waarop politiek haar masker verliest. Wanneer woorden als realpolitiek op tafel komen, weet je dat er iets schuurt. Premier Bart De Wever lijkt die kaart nu openlijk te trekken: Europa moet zich herbewapenen, maar tegelijk de relaties met Rusland opnieuw normaliseren. Met andere woorden: de wapens omhoog, de morele lat omlaag.
Het klinkt als strategisch realisme, maar het wringt. Want hoe ver kan je gaan in naam van zogenaamde nuchterheid? Op welk punt wordt realpolitiek gewoon opportunisme? Wanneer verandert diplomatie in een koude rekensom waarin oorlog, mensenlevens en vernietigde steden gereduceerd worden tot energieprijzen en handelsbalansen?
De vraag die boven dit debat hangt, is pijnlijk eenvoudig: zijn er nog morele grenzen in de geopolitiek, of stappen we zonder verpinken mee in een wereldbeeld waarin alleen macht, markten en grondstoffen tellen? Als je de logica van de N-VA doortrekt, lijkt het antwoord duidelijk. Politiek wordt dan een spreadsheet: cijfers, statistieken, strategische belangen. De rest is ballast.
Maar moeten we werkelijk toegeven aan Vladimir Poetin omdat gas goedkoper is dan principes? Of is er misschien iets fundamenteler aan de hand: dat het economische model dat voortdurend groei, expansie en goedkope grondstoffen eist, ons precies in deze morele spagaat duwt?
Misschien ligt de echte vraag niet alleen in Moskou of Kiev, maar dichter bij huis. Of we blijven geloven in een politiek die alles herleidt tot economische efficiëntie. Of we eindelijk durven nadenken over de grenzen van dat model — een systeem waarin geopolitiek te vaak eindigt als boekhouding in dienst van het grote kapitaal.
Federale spanningen
De oorlog in Oekraïne legt opnieuw spanningen bloot binnen de federale regering. Wat begon als een geopolitieke beschouwing van premier Bart De Wever, groeide in enkele dagen uit tot een openlijk meningsverschil met minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot. Hoe Europa zich moet opstellen tegenover Vladimir Poetin en of een normalisering van de relaties met Rusland ooit weer mogelijk is.
De Wever: “Herbewapenen én relaties normaliseren”
Het debat begon na een interview waarin De Wever zich opvallend pragmatisch uitliet over de toekomst van de Europese verhouding met Rusland. Volgens de premier moet Europa zich militair versterken en tegelijk strategisch realistischer worden.
In dat kader pleitte hij voor een dubbele aanpak: de Europese defensiecapaciteit opvoeren en de oostgrens opnieuw sterker militariseren, maar tegelijk de relaties met Rusland op termijn herstellen. Volgens De Wever is het economisch en geopolitiek onhoudbaar om Rusland volledig buiten het Europese systeem te houden, onder meer vanwege energie.
Hij verwees daarbij naar wat hij beschreef als een stilzwijgend gedeelde analyse onder Europese leiders: dat een vorm van normalisering uiteindelijk onvermijdelijk is. Volgens hem durven velen dat echter niet publiek te zeggen.
Kritiek van Prévot: “Signaal van verzwakking”
Die uitspraak schoot bij Prévot in het verkeerde keelgat. De minister van Buitenlandse Zaken reageerde scherp en maakte duidelijk dat België voorlopig geen enkele stap richting normalisering moet zetten.
Volgens hem is de context daarvoor simpelweg niet aanwezig. Rusland weigert volgens Prévot immers nog altijd de Europese aanwezigheid aan de onderhandelingstafel en blijft vasthouden aan maximale eisen in het conflict.
In die omstandigheden spreken over normalisering, zegt hij, zou een verkeerd signaal zijn. Het zou de indruk wekken dat Europa zijn positie verzwakt nog vóór er een echte onderhandeling heeft plaatsgevonden.
Europa moet plaats opeisen
Prévot benadrukt dat dialoog met Rusland niet uitgesloten is. Maar hij maakt een duidelijk onderscheid tussen praten en normaliseren. Volgens hem moeten de Europese sancties en de militaire steun aan Oekraïne net de voorwaarden creëren voor geloofwaardige onderhandelingen.
Het uitgangspunt daarbij blijft dat Oekraïne zelf beslist over zijn toekomst. Elke versoepeling van de druk vóór er een akkoord op tafel ligt, zou volgens Prévot precies doen waar Moskou op wacht: de Europese eenheid breken en de onderhandelingspositie van Kiev verzwakken.
Energie als geopolitieke zwakte
De minister erkent wel dat de oorlog de kwetsbaarheid van Europa op het vlak van energie heeft blootgelegd. De afhankelijkheid van fossiele brandstoffen blijft volgens hem een strategisch probleem.
Daarom pleit hij ervoor die afhankelijkheid verder af te bouwen. Tegelijk roept hij de Verenigde Staten op om hun druk op Rusland niet te verminderen. De recente versoepeling van Amerikaanse sancties op Russische olie noemt hij een tegenstrijdig signaal.
Regering probeert plooien glad te strijken
Volgens het kabinet van de premier werd de “verduidelijking” van Prévot vooraf besproken met de Wetstraat 16. Met andere woorden: officieel spreekt de regering niet met twee stemmen.
Maar de politieke realiteit is duidelijk. Waar De Wever het debat opent over een toekomstige geopolitieke normalisering met Rusland, houdt Prévot de deur voorlopig stevig dicht.
Zolang de oorlog in Oekraïne voortduurt, blijft de Belgische lijn volgens hem onveranderd: steun aan Kiev, druk op Moskou en pas daarna – misschien – een gesprek over de toekomst.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
