“Meer sancties, weinig structurele antwoorden.”
De Kamercommissie Sociale Zaken heeft groen licht gegeven voor een pakket nieuwe maatregelen dat langdurig zieken sneller opnieuw richting arbeidsmarkt moet duwen. De meerderheid ziet daarin een noodzakelijke modernisering van het re-integratiebeleid, maar bij vakbonden en een deel van de oppositie groeit de kritiek. Volgens het ABVV is de hervorming onevenwichtig, sanctionerend en gebaseerd op een fout uitgangspunt.
Sneller opvolgen, strakker controleren
De goedgekeurde tekst scherpt het beleid rond arbeidsongeschiktheid op meerdere fronten aan. Er wordt ingezet op vroeger contact met langdurig zieken en op een duidelijkere taakverdeling tussen werknemers, werkgevers, ziekenfondsen en artsen. Zo mogen artsen tijdens het eerste ziektejaar nog slechts attesten afleveren voor maximaal drie maanden. Daarnaast komt er een centrale databank die het voorschrijfgedrag van artsen in kaart moet brengen.
De meerderheidspartijen stemden voor, terwijl PS en PVDA tegen stemden. Open Vld en Vlaams Belang onthielden zich, vooral omwille van vragen rond privacy en proportionaliteit.
Privacy als zwakke schakel
Bij de onthoudingen klonk bezorgdheid over de geplande databank met medische attesten. Open Vld waarschuwde voor de verwerking van gevoelige gezondheidsgegevens en verwees naar kritische adviezen van de Gegevensbeschermingsautoriteit en de Raad van State. Vlaams Belang legde de focus op databescherming en het risico op lekken. De kern van die kritiek: de noodzaak van opvolging wordt erkend, maar de garanties rond privacy blijven onvoldoende uitgewerkt.
Oorzaken blijven buiten beeld
Aan linkse zijde gaat de kritiek dieper. PS en PVDA vinden dat het beleid te weinig aandacht heeft voor de structurele oorzaken van langdurige ziekte. Volgens hen vertrekt de hervorming te veel van wantrouwen tegenover de zieke werknemer en te weinig van de realiteit op de werkvloer. Werkdruk, burn-out en onaangepaste jobs blijven volgens hen onderbelicht, terwijl net die factoren bijdragen aan langdurige uitval.
ABVV: sancties primeren op begeleiding
De scherpste kritiek komt van het ABVV. De socialistische vakbond verwerpt de hervorming in haar geheel en noemt ze een ideologisch gestuurd sanctiemodel. Volgens het ABVV ligt de nadruk niet op ondersteuning of preventie, maar op controle en bestraffing.
Een van de belangrijkste pijnpunten is de verstrenging van financiële sancties voor werknemers die niet verschijnen bij een terug-naar-werkcoördinator. Die sanctie stijgt van 2,5 naar 10 procent van de uitkering. Voor zelfstandigen blijft ze ongewijzigd op 2,5 procent. Volgens het ABVV is dat een schoolvoorbeeld van ongelijke behandeling.
Ongelijke verantwoordelijkheden
De vakbond wijst daarnaast op een scheve verdeling van verantwoordelijkheden tussen werknemers en werkgevers. Werknemers vallen altijd onder de nieuwe regels, ongeacht leeftijd of bedrijfsgrootte. Werkgevers daarentegen worden slechts beperkt aangesproken. Zo geldt de solidariteitsbijdrage enkel voor bedrijven met meer dan vijftig werknemers en alleen voor werknemers jonger dan 55 jaar.
Volgens het ABVV creëert dat een systeem waarin werknemers maximaal worden gecontroleerd, terwijl werkgevers grotendeels buiten schot blijven. Dat ondergraaft volgens de vakbond zowel het draagvlak als de effectiviteit van het beleid.
Hervorming zonder vertrouwen
De hervorming moet langdurige zieken sneller activeren, maar dreigt volgens critici vooral het wantrouwen te institutionaliseren. De politieke meerderheid ziet responsabilisering als noodzakelijke hefboom. Tegenstanders vrezen dat de aanpak vooral druk zet op wie al kwetsbaar is, zonder fundamenteel te investeren in werkbaar werk, preventie en duurzame re-integratie.
De maatregelen zijn goedgekeurd, maar het debat over hun rechtvaardigheid en effectiviteit is duidelijk nog niet afgerond.
(Foto: Bert Van Den Broucke/Photo News)
