"Klik hier als u bent opgelicht": michaelfreilich.be.
Michael Freilich (N-VA) opende een "persoonlijk meldpunt" op zijn eigen website en belooft plechtig: "Ik onderzoek de dossiers." Er is één klein probleem met een politicus die opgelichte mensen vraagt hun verhaal in te vullen op michaelfreilich.be. Eigenlijk zijn het er meerdere.
De satire voorbij
Je moet het maar bedenken. Je bent net het slachtoffer geworden van phishing. Iemand heeft je met een vervalste website of een sluwe sms zover gekregen dat je op de verkeerde plek je gegevens hebt achtergelaten, en nu is je spaargeld weg. En dan komt er een politicus langs met de oplossing. Zijn oplossing? Of je alsjeblieft je gegevens wil achterlaten. Op zijn website. Waarvan de naam toevallig zijn eigen naam is.
We verzinnen dit niet. N-VA-Kamerlid Michael Freilich riep deze week op X de slachtoffers van phishing op om hun ervaring te melden via michaelfreilich.be. "Ik onderzoek de dossiers en werk aan oplossingen", schreef hij erbij. En terwijl je nog aan het bekomen bent van die zin, is er al iemand in de Kamer opgestaan om te vragen waar dit precies eindigt.
De ironie die je met geen mogelijkheid kan wegkijken
Laten we bij het meest voor de hand liggende beginnen, want het is te mooi om te laten liggen. De hele truc van phishing bestaat erin dat een oplichter je vertrouwen wint en je vervolgens vraagt om je gegevens ergens in te tikken waar ze niet horen. En het antwoord van onze volksvertegenwoordiger op dat probleem is: tik je gegevens hier in, bij mij, op een domeinnaam die niet die van de politie is, niet die van justitie, niet die van Fraudstop, maar die van een individuele politicus. ¨Politici staan toch bekend voor het betrouwbaarheid, niet?
Wij zeggen niet dat Freilich iemand oplicht. Natuurlijk niet. Maar als je een campagne moest bedenken om mensen te leren dat ze hun gevoelige informatie niét op de eerste de beste persoonlijke website moeten achterlaten, dan zou je moeilijk een slechter voorbeeld kunnen verzinnen dan dit. Lijkt ons. Uitgerekend bij deze doelgroep. Uitgerekend met dit vertrouwensmechanisme: laat het maar aan mij over, ik onderzoek uw dossier.
En intussen tikt de klok
En hier schuilt het echte gevaar, en dat is minder grappig. Bij phishing is tijd alles. De eerste minuten beslissen of je je geld nog ziet: bel je bank, bel Card Stop, bel Fraudstop, stap naar de politie. Elke seconde telt. Een slachtoffer dat in plaats daarvan eerst een formulier op de site van een Kamerlid gaat invullen, in de troostende overtuiging dat "de politicus het onderzoekt", is een slachtoffer dat kostbare tijd verliest aan een loket dat helemaal geen loket is. Freilich zet er intussen wel bij dat je ook je bank en de politie moet bellen — maar de kop van de boodschap is niet "bel de politie", de kop is "meld het bij mij".
Schijndienstbetoon, en waar dat eindigt
Een collega in de Kamer had er een mooi woord voor: schijndienstbetoon. De kunst van de politicus die zich opwerpt als de man die jouw persoonlijke probleem hoogstpersoonlijk gaat oplossen, terwijl daar diensten, procedures en een hele justitie voor bestaan die hij tegelijk een beetje overbodig laat lijken. Het levert dankbaarheid op, het levert zichtbaarheid op, en — laten we niet naïef zijn — het levert een lijst op. Een bestand met namen, verhalen en mailadressen van mensen die nu weten wie zich over hen ontfermde. Waar gaat dat bestand naartoe? Wie beheert het? Wat gebeurt ermee tegen de volgende verkiezingen? Op die vragen heeft "ik onderzoek de dossiers" geen antwoord, en de minister van Consumentenbescherming kondigde dan ook aan dat hij Freilich eens gaat vragen wat nu eigenlijk de bedoeling is.
En toch — hij heeft ergens een punt
Freilich verdedigt zich met het argument dat hij getuigenissen verzamelt voor een wetsvoorstel, om zicht te krijgen op een praktijk die de banken volgens hem stelselmatig minimaliseren. En daar zit een kern van waarheid in. Banken wéigeren vandaag inderdaad nog te vaak om opgelichte klanten terug te betalen, met als drogreden dat de betaling "correct" is uitgevoerd — met de juiste pincode, via de kaartlezer of via Itsme — terwijl iemand die door een valse website is misleid nooit echt toestemming heeft gegeven. De minister legt deze week zelfs een wetsontwerp op tafel dat precies dat moet rechtzetten. Het probleem dat Freilich aankaart, bestaat dus. Een parlementslid dat getuigenissen verzamelt om er wetgeving op te bouwen, doet gewoon zijn werk.
Doe het dan ook zoals het hoort
Maar dat is net waarom de vorm hier alles bederft. Als je als volksvertegenwoordiger materiaal wil verzamelen voor een wet, dan doe je dat transparant, met respect voor de gegevens van kwetsbare mensen, en zonder je persoonlijke naam boven de deur te schroeven van een meldpunt dat verdacht veel lijkt op het soort loket waar deze mensen net zijn opgelicht. Je verzamelt geen dossiers van fraudeslachtoffers op michaelfreilich.be en je noemt het niet "ik onderzoek". Je stuurt ze naar de politie, en je verzamelt je argumenten in het parlement, waar ze thuishoren.
Geeuw.
(Foto: Philip Reynaers/Foto Nieuws)
