Lange werkweken, stevige lonen: het financiële plaatje van de Belgische arts.
In de coulissen van de Belgische gezondheidszorg ligt een financieel kluwen waar menig boekhouder zijn tanden op stukbijt. Met 63 miljard euro aan zorguitgaven in 2023 vloeit er meer geld door het medisch circuit dan door de meeste Vlaamse industriesteden samen. Maar wat gebeurt er precies met die miljarden zodra ze de bankrekening van de belastingbetaler verlaten?
Wat een arts verdient?
Officieel niemand die het écht weet. Want hoewel de RIZIV-facturen en mutualiteitsdata samen een schat aan informatie bevatten, blijft het volledige plaatje vaak onzichtbaar onder lagen van supplementen, afdrachten en private praktijken. Toch slaagde een combinatie van gegevensbronnen erin een tip van de sluier op te lichten. En daaruit blijkt dat sommige artsen hun boterham beleggen met foie gras.
De geldmachine van de gezondheidszorg
De totale Belgische zorguitgaven was in 2023 63 miljard euro. Een verdubbeling t.o.v. 2008
Verdeling typische ziekenhuisfactuur (200 euro):
60 procent via ziekteverzekering (overheid)
25 procent remgeld (patiënt)
15 procent supplementen (patiënt – vaak onder de radar)
Een derde van alle zorguitgaven gaat naar artsen. Maar tussen het aanrekenen en het uiteindelijk overhouden gaapt een financiële afgrond: ziekenhuizen eisen soms torenhoge afdrachten, die tot 70 procent van de factuur kunnen opslorpen. Radiologen en pathologen, afhankelijk van peperdure toestellen, zijn de grootste “afdracht-slachtoffers”. Kinderartsen of psychiaters, die het met een spreekkamer en stethoscoop moeten doen, houden meer over van elke euro.
Wat verdient de witte jas écht?
Op basis van RIZIV-facturen, ziekenhuissupplementen en ramingen van afdrachten werd het mogelijk een betrouwbaar beeld te schetsen van het gemiddeld brutoloon van artsen per specialisme. En dat beeld is op zijn zachtst gezegd indrukwekkend.
Topverdieners – Gemiddeld brutoloon/maand (ziekenhuis):
Gemiddelde Belg:
Brutoloon: € 4.076/maand
Uurloon: € 31 (bij 38u/week)
Een neurochirurg verdient dus in één dag evenveel als de gemiddelde werknemer in anderhalve week. Of omgekeerd: een topspecialist hoeft maar 29 uur te werken om aan een gemiddeld Belgisch maandloon te komen.
De middenmoot en de ‘arme’ specialist
Niet elke arts rijdt met een Porsche van de OK naar de privépraktijk. Er zijn ook ‘gewone’ specialisten, zoals geriaters en urologen. Hun inkomen is nog steeds royaal, maar niet buitensporig.
Middenklasse – Gemiddeld brutoloon/maand (ziekenhuis):
En dan zijn er nog de zogenoemde ‘laagverdieners’ onder de artsen. Al klinkt dat relatief, als men beseft dat ‘laag’ hier betekent: een inkomen dat tot driemaal hoger ligt dan dat van de gemiddelde Belg.
Relatief bescheiden lonen:
Let wel: veel van deze artsen hebben een bloeiende privépraktijk waar ze supplementen aanrekenen zonder pottenkijkers van mutualiteit of ziekenhuis. Wat daar binnenkomt, weet niemand exact – maar het kan het plaatje helemaal doen kantelen.
Internationale vergelijking: de Belgische arts in de wereldranglijst
Hoewel Belgische artsen stevig verdienen, zijn ze geen wereldkampioen. Zeker niet in loondienst.
Belgische huisartsen:
Verdienen gemiddeld 147 procent meer dan doorsnee Belg
Wereldwijd: plaats 10
Zelfstandige specialisten:
Verdienen gemiddeld 480 procent meer dan Belgisch gemiddelde
Wereldwijd: plaats 2 (na Zuid-Korea)
Specialisten in loondienst:
Wereldwijd pas op plaats 21 qua relatieve koopkracht
Moeten we artsen minder betalen?
Het debat over dokterslonen is explosief, maar simplistisch voorstellen dat ‘dokters te veel verdienen’ is kort door de bocht. Veel artsen draaien werkdagen van 10 tot 12 uur, nemen grote verantwoordelijkheden op zich en werken in een systeem dat hun inkomsten koppelt aan het aantal handelingen.
En net daar wringt het schoentje. Het echte probleem zit niet in de hoogte van het loon, maar in de manier waarop het verdiend wordt. Het Belgisch systeem beloont artsen wanneer mensen ziek zijn – niet wanneer ze gezond blijven. Elke behandeling, elke scan, elke ingreep levert inkomsten op. Preventie, opvolging of levensstijlbegeleiding daarentegen? Nauwelijks.
Wat zou anders kunnen?
Een financiering die gezondheid beloont in plaats van ziekte. Een systeem dat niet enkel de kwantiteit van prestaties vergoedt, maar ook de kwaliteit en het resultaat. Dat zou zowel arts als patiënt beter dienen. En het zou kunnen voorkomen dat sommige specialismen – puur door technologische winst – een financieel afgetraind monster worden.
Doch, tussen droom en daad…
(Foto: Pixabay)
