Elk jaar 30 miljard voor defensie, en wie gaat dat betalen?
De Wetstraat rijdt zich stilaan vast op de volgende politieke brokstukken. Deze keer geen virus, energiefactuur of stikstofdecreet, maar een militair prijskaartje dat zich aanbiedt als een slechte grap: 30 miljard euro per jaar voor Defensie. Dat is wat België binnenkort zou moeten ophoesten als het de nieuwe Amerikaanse maatstaf van 5 procent van het bbp wil volgen. En ja hoor: Washington meent het. De NAVO-top in juni in Den Haag wordt de top van de wapenlobby.
Premier Bart De Wever (N-VA) voelt de druk stijgen en heeft zich deze week al omringd met zijn regering in kernkabinetformaat om de zenuwen te delen. De vraag hoe diep we in de geldput moeten duiken om de Amerikanen tevreden te houden. Zijn partijgenoot en kersvers Defensieminister Theo Francken bracht eerder deze maand al hulde in Washington. Doch ondanks het kontlikken van Theo, kreeg hij vriendelijk maar kordaat te horen kreeg: vijf procent, of jullie zijn geen serieuze bondgenoot.
Vijf procent? Dat is géén mop
Waar België decennialang met moeite 1 procent van zijn bbp aan Defensie spendeerde – dat is iets meer dan wat we aan straatverlichting geven – haalt het land dit jaar voor het eerst de heilige NAVO-norm van 2 procent. Een mijlpaal, ware het niet dat die kaap meteen wordt afgeserveerd als “achterhaald”. De nieuwe maatstaf? Vijf procent van het bbp, oftewel 30 miljard euro per jaar. Dat is bijna evenveel als het totale onderwijsbudget van alle Belgische gewesten samen.
En nee, dit is niet zomaar een startbod van een cowboypresident. NAVO-ambassadeur Matthew Whitaker blies het cijfer deze week nogmaals door de Brusselse microfoons. “We zijn laser-focused,” klonk het, alsof België een schietschijf is. De boodschap: of jullie investeren écht in Defensie, of jullie mogen straks op eigen houtje vredesduiven kweken.
De Wever alleen op het slagveld
Woensdag zat de top van de federale regering samen om deze bom te ontmantelen, en daar bleek al snel: het was “N-VA tegen allen”. De Wever en Francken willen als brave kadetten het NAVO-script volgen, maar bij de andere Arizon-partners klinkt vooral hoongelach en hoestbuien. CD&V wil de uitgaven houden op 2 procent en vraagt wie het verschil zal betalen. MR noemt 5 procent "onhaalbaar" en kijkt al naar Frankrijk en Spanje om straks in Den Haag met bondgenoten tegen de norm te protesteren.
“Als iemand vijf procent wil, moet die ook zeggen in welke budgetten we dan gaan hakken”, sneert een CD&V-bron. “Op pensioenen? Gezondheidszorg? Of gaan we de kinderbijslag schrappen en die hernoemen naar ‘raketbijslag’?”
MR sluit zich daarbij aan: realisme boven symboolpolitiek. In de coulissen circuleren al scenario’s waarbij 3 of 3,5 procent als “compromis” naar voren wordt geschoven. Maar zelfs dat zou nog miljarden extra per jaar kosten. De begroting, die nu al kreunt, zou een fatale dreun krijgen.
Francken moet zijn marsorders tonen
Intussen blijft ook een cruciaal document uit: de strategische visie van Defensieminister Francken. Die zou moeten uitleggen waar het extra geld precies naartoe gaat – tanks? drones? cyber? kazernes in de Ardennen? – maar voorlopig blijft het verdacht stil. “Het is alsof Francken het plan pas wil laten vallen als we al op het vliegtuig naar Den Haag zitten”, klinkt het scherp bij MR. Zowel CD&V als MR eisen dat het plan voor juni op tafel ligt. “We gaan hier geen blanco cheque uitschrijven.”
De verwachting is dat de discussie vrijdag verdergaat in het kernkabinet. Maar de toon is gezet: als het van De Wever afhangt, steekt België zijn hele spaarpot in camo-kleuren. De anderen vragen zich luidop af wie straks de bommen betaalt terwijl de sociale zekerheid bloedt.
NAVO-top of natte droom?
En zo lijkt het pad naar de NAVO-top geplaveid met diplomatieke mijnen. Gaat België mee in de logica van de dollars en drones? Of werpt het zich op als laatste pacifist in een wereld die almaar meer naar oorlog ruikt? Wat in juni beslist wordt, zal bepalen of de regering-De Wever geschiedenis schrijft als hoeder van de veiligheid, of als de ploeg die tegelijk de begroting en de geloofwaardigheid in rook zag opgaan.
(Foto: Didier Lebrun / Photonews)
