Politiek gestoei met alles of niets dreigt onderhandelingen te blokkeren.
Losse dossiers die inhoudelijk niets met elkaar te maken hebben, worden politiek aan elkaar gekoppeld. Gevolg: niets beweegt nog, net op het moment dat de begrotingsgesprekken zouden moeten starten.
De federale regering wil met een propere lei beginnen aan die begrotingsonderhandelingen. In theorie klinkt dat eenvoudig. In de praktijk stapelen de dossiers zich op tot een politieke knoop die moeilijk te ontwarren blijkt.
Premier Bart De Wever (N-VA) probeerde afgelopen weekend de zogenoemde “shitdossiers” van tafel te krijgen, interne term voor dossiers die het kernkabinet verlammen. Maar ondanks de tijdsdruk blijft vooruitgang magertjes.
Abortus uitgesteld, maar de rest blijft liggen
Tijdens het kernkabinet van zaterdag werd de discussie over de verlenging van de abortustermijn in feite doorgeschoven naar na de zomer. Daardoor kwam er ruimte vrij op de agenda, maar niet voor een oplossing.
Andere dossiers werden niet behandeld omdat het overleg over abortus uitliep. Het ging onder meer om de annualisering van de arbeidstijd, een importverbod op producten uit door Israël bezette gebieden en een reeks consumentendossiers van minister Rob Beenders (Vooruit).
Losse dossiers, politiek aan elkaar geknoopt
Inhoudelijk hebben die dossiers weinig met elkaar te maken. Toch zijn ze politiek verbonden geraakt door de onderhandelingstechniek van de regering zelf.
Minister van Werk David Clarinval (MR) koppelde de dossiers aan elkaar in een poging om de hervorming van de arbeidstijd, de zogenaamde annualisering, door te voeren. Zolang daar geen akkoord over komt, blijven ook de andere dossiers geblokkeerd.
Die annualisering moet de arbeidsmarkt flexibeler maken. Werknemers zouden hun arbeidstijd niet langer wekelijks, maar op jaarbasis moeten presteren. Dat moet bedrijven meer ruimte geven om met pieken en dalen in werkvolume om te gaan, bijvoorbeeld in seizoensgebonden sectoren of bij wisselende uurroosters.
Koopkracht blijft breekpunt
De maatregel lag eerder al in de richting van een akkoord, maar botste op verzet van Vooruit, onder druk van de vakbonden. In het regeerakkoord staat dat de hervorming geen impact mag hebben op de koopkracht.
Volgens de vakbonden dreigen werknemers wel degelijk verlies te lijden, omdat overuren anders worden gecompenseerd binnen een jaarstructuur.
Vooruit stelt daarom een koopkrachtpremie voor als correctiemechanisme: extra gewerkte uren zouden worden gecompenseerd met een premie, terwijl minder gewerkte periodes geen negatieve impact zouden hebben op het loon.
MR en de werkgeversorganisaties verwerpen dat voorstel. Volgens Voka is er geen sprake van koopkrachtverlies omdat het loon op jaarbasis gegarandeerd blijft.
Importban en andere dossiers in de wachtkamer
Zolang er geen akkoord is over de arbeidstijd, blijven ook andere dossiers geblokkeerd.
Een daarvan is de geplande importban op producten uit door Israël bezette gebieden, een gevoelig dossier voor Vooruit en CD&V, dat al sinds de oorlog in Gaza op tafel ligt. Volgens regeringsbronnen is de tekst technisch afgerond, maar politiek opgehouden.
Ook een reeks consumentendossiers van minister Beenders zit vast in dezelfde impasse. Het gaat onder meer om hervormingen van de ombudsdiensten en consumentenbescherming, die inhoudelijk klaar zouden zijn maar niet kunnen worden doorgevoerd zolang het bredere pakket geblokkeerd blijft.
Druk richting begroting neemt toe
Vrijdag staat het dossier opnieuw op de agenda van het kernkabinet. Daarna volgt het rapport van het monitoringcomité, dat traditioneel het startschot vormt voor de begrotingsonderhandelingen.
Tot die tijd voert De Wever bilaterale gesprekken om de impasse te doorbreken. Maar hoe langer de koppelingen tussen dossiers blijven bestaan, hoe groter het risico dat de begrotingsgesprekken zelf vertraging oplopen.
In regeringskringen varieert de inschatting van de situatie van “volledige patstelling” tot “op korte termijn nog oplosbaar”.
Feit blijft dat het systeem intussen alles of niets is geworden. En net dat maakt een akkoord voorlopig ongrijpbaar. Waarom zouden we het makkelijk maken, als het ook moeilijk kan. Toch?
(Foto:Bert Van Den Broucke/ /Photo News )
