“Ik slaap daar niet goed van”: Bart probeert het met emotionele ontboezemingen in een podcast.
Een uur lang sprak Bart De Wever in een RTL-podcast niet alleen over zijn - naar eigen zeggen - slapeloze nachten, maar vooral over de loodzware begrotingsopdracht die eraan komt. De premier wil de Walen ervan overtuigen dat een nieuwe sanering van 10 miljard euro geen Vlaamse hobby is, maar een Belgische noodzaak.
Bart De Wever probeert het dus met een ‘specialleke’ om de Franstalige publieke opinie voor te bereiden op de zwaarste begrotingsrondes van deze legislatuur. Niet met een klassieke politieke toespraak of een debat in het parlement, maar met een podcast. Een babbel. Van meer dan een uur.
In het RTL-programma Face B, van journalist Martin Buxant, liet de eerste minister maandag uitgebreid in zijn kaarten kijken. De Wever sprak over zijn karakter, zijn twijfels en zijn manier van omgaan met politieke druk. Maar achter die persoonlijke inkijk zat een duidelijke politieke boodschap: België staat voor een nieuwe saneringsoperatie en die zal niemand ongemoeid laten.
“Mijn successen vergeet ik snel, terwijl mijn zorgen altijd blijven hangen”, vertelde De Wever. Hij omschreef zichzelf als iemand bij wie het glas eerder halfleeg dan halfvol is. Een opvallend persoonlijke passage voor een premier die doorgaans niet bekendstaat om zijn behoefte om zijn innerlijke roerselen met het publiek te delen. Nu ja, ‘a spoonful of sugar helps the medicine go down zong Mary Poppins.
Niet alleen een Vlaamse rekening
De persoonlijke toon diende tegelijk een politiek doel. De regering moet op zoek naar ongeveer 10 miljard euro extra besparingen. In Vlaanderen is de boodschap dat de overheidsfinanciën dringend moeten worden gesaneerd intussen al lang ingeburgerd. Over de taalgrens ligt dat volgens De Wever en verschillende Franstalige waarnemers wat gevoeliger. En dat is een understatement.
En dus, wil de premier duidelijk maken dat de begrotingsproblemen niet alleen Vlaanderen treffen, maar vooral dat het geen ideologisch project van de Vlaams-nationalisten is.
Franstalig opiniemaker Alain Gerlache vat het verschil tussen beide landsdelen scherp samen. In Vlaanderen wordt overheidsgeld volgens hem sneller gezien als geld van de belastingbetaler. In Franstalig België leeft sterker het idee dat het om geld van de overheid gaat.
Precies dat beeld wil De Wever bijsturen. De federale begroting is volgens hem geen Vlaamse rekening waarop Wallonië moet besparen, maar een Belgisch probleem waarvoor alle regio's en bevolkingsgroepen zullen moeten betalen.
“Ik slaap daar niet goed van”
De premier trok alle registers open. Een traantje kwam er net niet, maar hij zei wel dat hij daar 's avonds aan denkt en er niet goed van slaapt. En: hij benadrukte dat hij beseft welke impact de komende maatregelen zullen hebben. “Iedereen zal dit voelen.”
Politiek is dat geen onbelangrijke formulering. De Wever probeert zich daarmee niet te presenteren als de politicus die met plezier in uitkeringen, overheidsuitgaven of fiscale voordelen snijdt, maar als iemand die vindt dat de omstandigheden hem daartoe verplichten. Dat van Defensie en of die een gat in de begroting knallen, vergat Bart te vermelden. Een vergetelheid wellicht. Toch? Het heeft alvast geen invloed op zijn slaap, blijkbaar.
Nu goed, de federale regering zal niet alleen maatregelen moeten nemen, maar ze ook politiek moeten verkopen. Hoe groter de besparingen, hoe belangrijker het wordt dat de publieke opinie begrijpt waarom die nodig zouden zijn.
Voorbereiding op moeilijke onderhandelingen
De timing van de podcast is - zoals alles in de politiek - niet toevallig. Binnen de regering wordt de begrotingsdiscussie na de zomer opnieuw een van de belangrijkste politieke dossiers.
Voor de nationale feestdag overlegde De Wever al met zijn vicepremiers en verschillende partijvoorzitters over de financiële situatie. Daarna viel het politieke debat grotendeels stil. De komende weken moet dat veranderen.
Dat de premier nu via RTL rechtstreeks de Franstalige publieke opinie aanspreekt, past in een bredere strategie van ‘masseren’. Ook binnen de Franstalige coalitiepartners bestaat al langer de vraag om De Wever nadrukkelijker over de taalgrens te laten communiceren. Vicepremier Maxime Prévot (Les Engagés) zou de premier daar eerder al op hebben gewezen.
De boodschap is duidelijk: wie straks pijnlijke beslissingen moet verdedigen, kan maar beter vooraf uitleggen waarom die volgens hem noodzakelijk zijn.
Het laaghangend fruit is geplukt
Dat maakt de komende begrotingsonderhandelingen er niet eenvoudiger op. De regering heeft de voorbije jaren al verschillende besparingsmaatregelen genomen. Het meest voor de hand liggende laaghangende fruit is daardoor grotendeels verdwenen.
De discussie zal dus snel over veel gevoeligere dossiers gaan.
Moet er verder worden ingegrepen in de sociale zekerheid? Kan de groeinorm voor de gezondheidszorg worden verlaagd? Blijft de geplande belastingverlaging van ruim 3 miljard euro overeind? Komt er alsnog een btw-verhoging? En wat gebeurt er met het voorstel voor een miljonairstaks, waar onder meer Vooruit en Les Engagés voorstander van zijn?
Dat zijn geen technische begrotingsvragen meer. Het zijn politieke keuzes die rechtstreeks raken aan de afspraken binnen Arizona.
Eerst India, dan de begroting
Voor de begrotingsoorlog echt losbarst, trekt De Wever eerst nog naar India. Donderdag en vrijdag brengt hij er een bezoek, het eerste bezoek van een Belgische premier aan het land in twintig jaar.
Daarna staat vooral de federale begroting op de agenda.
Eind september wordt binnen Arizona een begrotingsconclaaf verwacht. Uiterlijk op 13 oktober moet er een akkoord liggen.
De podcast van De Wever was dus meer dan een uur persoonlijke ontboezemingen. Het was ook een vroege poging om Jan met de pet voor te bereiden op een rekening die onvermijdelijk ergens zal moeten worden betaald.
De premier probeert alvast duidelijk te maken dat hij ze liever niet zelf hoeft te presenteren als een kwestie van politieke voorkeur. Het is, zo luidt zijn boodschap, een kwestie van noodzaak.
(Foto: Didier Lebrun/Photo News)
