Jarenlang kregen we te horen dat de Belgische bedrijfswagen zijn beste tijd had gehad. De fiscaliteit werd strenger, vervuilende modellen werden minder aantrekkelijk en met het mobiliteitsbudget kregen werknemers zelfs een officiële uitnodiging om eens iets anders te proberen. Een bakfiets kopen of zo. De Belg heeft die boodschap aandachtig gelezen, vriendelijk geknikt en vervolgens de sleutel van zijn salariswagen weer in het contact gestoken. Er rijden er inmiddels 586.312 rond. Meer dan ooit.
Wie dacht dat de bedrijfswagen langzaam hetzelfde lot tegemoetging als de faxmachine en de semafoon, moet zijn verwachtingen dus nog even bijstellen. De voorbije vijf jaar is het aantal bedrijfswagens in België volgens cijfers van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid (RSZ) en sectorfederatie Renta met 12 procent gestegen.
Eind maart reden er 586.312 auto's rond waarvoor een CO₂-solidariteitsbijdrage wordt betaald. Het aantal leasewagens nam in dezelfde periode zelfs met ongeveer een derde toe.
Opvallend, want tegelijkertijd worden de fiscale regels rond bedrijfswagens almaar strenger en bestaat er tegenwoordig een mobiliteitsbudget waarmee werknemers hun bedrijfswagen kunnen inruilen voor bijvoorbeeld openbaar vervoer, een fiets of bepaalde woonkosten. Toch blijft de auto hardnekkig op de oprit staan.
Van directeursbak naar deel van het loon
Een belangrijke verklaring is eigenlijk heel eenvoudig: de bedrijfswagen blijft financieel interessant.
“Het blijft een zeer interessant extralegaal voordeel”, zegt mobiliteitsspecialiste Veerle Michiels van SD Worx in De Tijd. Waar de salariswagen vroeger vooral voor hogere kaderleden was weggelegd, duikt hij tegenwoordig ook veel vaker op in lagere functies.
En daarmee komen we bij een van die wonderlijke constructies waar België behoorlijk goed in is.
Een bedrijfswagen is hier al lang niet meer alleen een auto die iemand nodig heeft om voor zijn werk van klant naar klant te rijden. Voor veel werknemers is hij gewoon een onderdeel van het loonpakket geworden.
Dat heeft alles te maken met de hoge belasting op arbeid. Een werkgever die een werknemer extra brutoloon wil geven, ziet een flink deel daarvan verdwijnen in belastingen en sociale bijdragen. Een bedrijfswagen kan daardoor voor werkgever én werknemer aantrekkelijker uitvallen dan hetzelfde budget simpelweg boven op het loon te leggen.
Of anders gezegd: we hebben een fiscaal systeem gebouwd waarin de bedrijfswagen mee een oplossing werd voor een ander fiscaal probleem. En probeer hem er dan nog maar eens uit te krijgen.
Zelfs de auto's blijven langer
Er gebeurt ondertussen trouwens iets merkwaardigs. De verkoop van nieuwe bedrijfswagens daalt al een tijdje, terwijl het totale aantal bedrijfswagens toch blijft stijgen. Ook daarvoor bestaat een vrij eenvoudige verklaring: we houden ze langer bij.
Een leasecontract liep vroeger doorgaans drie tot vier jaar. Inmiddels bedraagt de gemiddelde looptijd volgens Renta 51 maanden. Auto's verdwijnen dus minder snel uit het bedrijfswagenpark, waardoor het totale aantal kan blijven groeien terwijl er minder nieuwe exemplaren bijkomen. Zelfs wanneer we minder bedrijfswagens kopen, weigeren de oude dus mee te werken aan hun eigen verdwijning.
Voor wagens die vanaf volgend jaar worden ingeschreven, wordt het fiscale voordeel opnieuw kleiner. Het aftrekpercentage zakt geleidelijk van 100 naar 67,5 procent. De overheid blijft de duimschroeven dus aandraaien. Maar helemaal afscheid nemen van het systeem ligt politiek bijzonder gevoelig.
Handen af van de bedrijfswagen
Dat bleek deze week nog tijdens de begrotingsdiscussie. Verschillende overheidsadministraties hadden voorgesteld om het systeem van bedrijfswagens aan te pakken om extra besparingen te vinden.
CD&V-voorzitter Sammy Mahdi maakte meteen duidelijk dat zijn partij daar niet voor te vinden is.
“Wij vinden niet dat het begrotingstekort mag worden opgelost op de kap van de werkende mens”, zei hij tijdens de Voka Rentrée. “In het land met de hoogste belastingen op werk, zouden we een deel daarvan — via bedrijfswagens — gaan afnemen? Voor onze partij is dat onbespreekbaar.”
Daarmee legt Mahdi onbedoeld ook perfect uit waarom de Belgische bedrijfswagen zo moeilijk uit te roeien valt.
Zolang arbeid zwaar belast wordt en de salariswagen een fiscaal aantrekkelijke manier blijft om werknemers te vergoeden, is simpelweg zeggen dat we er minder van moeten gebruiken ongeveer hetzelfde als iemand een paraplu afpakken terwijl het nog regent.
Je kunt natuurlijk hopen dat hij voortaan zonder naar buiten gaat. Maar waarschijnlijk koopt hij gewoon een nieuwe paraplu.
Voorlopig lijkt dat met de bedrijfswagen niet anders. Ondanks strengere regels, fiscale hervormingen en alternatieven zoals het mobiliteitsbudget staan er vandaag 586.312 op de teller.
De bedrijfswagen zou langzaam verdwijnen. Alleen is iemand blijkbaar vergeten dat aan de bedrijfswagen zelf te vertellen.
