Nieuwe cijfers vuurwapengebruik: één op drie incidenten in Brussel.
Het vuurwapengebruik in België blijft structureel problematisch. In 2024 werden minstens 184 schietincidenten geregistreerd, goed voor meer dan 100 gekwetsten of dodelijke slachtoffers. Dat blijkt uit data van het Vlaams Vredesinstituut, dat met een nieuwe monitoringmethode een opvallend gebrek aan betrouwbare statistieken tracht op te vangen. De hoofdstad profileert zich als onbetwiste hotspot: vier op de tien incidenten vonden plaats in Brussel, dat bovendien ook verantwoordelijk is voor de meerderheid van de dodelijke slachtoffers.
Vuurwapengeweld in de praktijk: van dreiging tot dodelijke schoten
Uit de data van de zogenaamde Gun Violence Incident Monitor (GVIM) blijkt dat bij 65 procent van de incidenten effectief geschoten werd. De rest bleef bij dreiging of het trekken van een wapen. In totaal vielen er minstens 80 gewonden en vielen er 21 dodelijke slachtoffers te betreuren. Een alarmerend cijfer, in afwezigheid van een nationale, systematische databank over vuurwapengeweld.
De GVIM is een systeem dat met behulp van artificiële intelligentie nieuwsberichten en online bronnen screent in alle EU-lidstaten. Op vraag van de Europese Commissie werd de tool ontwikkeld in samenwerking met een technologiepartner. De cijfers worden nadien manueel geverifieerd.
Brussel: schietgeweld als bijproduct van de drugseconomie
Brussel tekende voor 71 van de 184 geregistreerde incidenten, wat neerkomt op bijna 40 procent van het totaal. In absolute aantallen zijn zowel het aantal gewonden als dodelijke slachtoffers het hoogst in de hoofdstad. Inzake geweldsprofiel wijst alles richting de lokale drugseconomie. Het Vredesinstituut stelt dat gewelddadige incidenten in Brussel vaker voortkomen uit conflicten in de consumentenmarkt van drugs, waarbij schietincidenten eerder regel dan uitzondering zijn.
Antwerpen - doorgaans evenzeer gelinkt aan snuiven, spuiten en slikken- kent beduidend minder vuurwapengeweld: 29 incidenten in totaal, waarvan slechts in een derde van de gevallen effectief geschoten werd. De verklaring daarvoor is volgens het Vredesinstituut simpel: Antwerpen fungeert als logistiek knooppunt in de groothandel, waar discreter wordt geopereerd om politieaandacht te vermijden.
Criminele context: overvallen, drugs en bendegeweld
De overgrote meerderheid van vuurwapengebruik situeert zich in een criminele context. Het gaat om gewapende overvallen (42), bedreigingen of conflicten (36) en situaties gelinkt aan drugsmilieu of bendegeweld (25). De cijfers suggereren dat het wapen bij overvallen eerder als dreigmiddel dient, terwijl bij drugs- en bendegeweld in 92 procent van de gevallen daadwerkelijk geschoten wordt — met dodelijke afloop tot gevolg.
Profiel: jong, mannelijk, gewelddadig
In alle geregistreerde gevallen van 2024 werd het vuurwapen gehanteerd door een man, meestal jonger dan 35 jaar. Ook bij de slachtoffers komt dit profiel vaak terug: meer dan de helft is jonger dan 35. Vrouwen zijn nooit dader, maar vormen 16 procent van de slachtoffers. In dossiers rond intrafamiliaal geweld blijkt zelfs een vrouwelijke meerderheid onder de slachtoffers.
De data zijn er, nu nog beleid
De nieuwe monitoringtool van het Vlaams Vredesinstituut heeft een structureel hiaat blootgelegd: een totaal gebrek aan officiële cijfers over vuurwapengeweld in België. Waar wapens tot voor kort als “bijvangst” in gerechtelijke dossiers figureerden, dringt een gerichte beleidsaanpak zich steeds dwingender op.
Volgens onderzoeker Astrid De Schutter moet er prioritair werk worden gemaakt van betere registratie, onderzoek naar de herkomst van illegale wapens en preventie. De boodschap is helder: zolang de herkomst van wapens onder de radar blijft, blijft de trigger binnen handbereik — met voorspelbare gevolgen.
(Foto: Pixabay)
