Nieuwe cijfers tonen de prijs van overvolle gevangenissen: 160 euro per gedetineerde per dag, terwijl België tegelijk kampt met celtekort, openblijvende oude gevangenissen en een budget dat blijft ontsporen.
Een hotel met 24/7 bewaking, vaste kamer, gratis bed en maaltijden op schema. Alleen heet het geen hotel, maar een Belgische gevangenis. De rekening loopt intussen op tot gemiddeld 160 euro per dag per gedetineerde. Per persoon. Vol pension inbegrepen. Luxe ontbreekt, maar de factuur is er wel.
Nieuwe cijfers van justitieminister Annelies Verlinden (CD&V) maken één ding pijnlijk duidelijk: wie meer gevangenisstraf wil uitvoeren, moet ook bereid zijn om die te betalen. En dat begint stilaan te wegen.
Overbevolking in de aanbieding
De Belgische gevangenissen zitten al jaren structureel overvol. Op dit moment zouden meer dan 600 gedetineerden op de grond slapen bij gebrek aan cellen. Dat is geen tijdelijke storing meer, maar vaste inventaris.
De regering-De Wever wil komaf maken met de oude praktijk waarbij korte celstraffen vaak gewoon niet werden uitgevoerd. Resultaat: meer effectieve straffen, maar dus ook meer mensen achter tralies.
En dat botst op een simpele realiteit: cellen zijn er niet, of niet genoeg.
Nieuwe gevangenis… die te laat komt
De nieuwe gevangenis van Antwerpen moest al lang operationeel zijn en plaats bieden aan zo’n 500 gedetineerden. Alleen liep het project vertraging op door technische problemen en een nijpend personeelstekort. De opening schuift nu door naar begin november.
Tot die tijd blijft België dus duur betalen voor een probleem dat eigenlijk al jaren bekend is.
En zelfs als de nieuwe gevangenis opent, is de opluchting tijdelijk. De druk op het systeem blijft groot.
Oude gevangenis blijft open uit pure noodzaak
De oude, tot op de draad versleten gevangenis in de Antwerpse Begijnenstraat blijft gewoon open. Niet uit nostalgie, maar uit pure noodzaak.
Kostprijs: ongeveer 22 miljoen euro per jaar om een gebouw in leven te houden dat eigenlijk al lang op pensioen had moeten zijn. Correctie: gecremeerd had moeten zijn.
Een parallel systeem dus: nieuw bouwen, oud behouden, en intussen hopen dat het ergens allemaal blijft draaien.
160 euro per dag: de prijs van een cel
Minister Verlinden legde in de Kamer uit hoe de cijfers in elkaar zitten: een gevangenisplaats bouwen, uitrusten en bemannen kost vandaag gemiddeld 160 euro per gedetineerde per dag. Dat bedrag is de voorbije jaren alleen maar gestegen.
Vijf jaar geleden lag dat nog op ongeveer 148 euro.
Wie dus roept dat straffen strenger moeten worden uitgevoerd, krijgt er meteen een tweede factuur bij: de effectieve uitvoering zelf.
Buitenlandse gevangenis als noodoplossing
Omdat de capaciteit in België structureel tekortschiet, wordt zelfs gekeken naar het huren van buitenlandse gevangenissen in landen als Estland, Kosovo of Albanië.
Geen sciencefiction: België deed dat eerder al in Nederland. Kostprijs toen: 37 miljoen euro per jaar.
De boodschap is duidelijk: als er geen plaats is, wordt de cel gewoon geïmporteerd. Alleen is dat importmodel niet bepaald goedkoop.
Wie betaalt de rekening?
De regering onderzoekt intussen of vermogende gedetineerden zelf kunnen bijdragen aan hun verblijf. Vooral in dossiers rond drugcriminaliteit wordt die piste bekeken.
In theorie klinkt dat logisch. In praktijk blijkt het vaak anders: wie met justitie in aanraking komt, heeft opvallend vaak weinig officiële bezittingen meer op papier.
Goedkoper personeel, duurdere discussie
Er zijn niet alleen de hoge kosten, minister Annelies ligt ook nog eens op ramkoers met de vakbonden. De discussie draait onder meer rond nieuwe personeelscategorieën en de mogelijke inzet van goedkopere bewakingsagenten.
Volgens de vakbonden zal dat op termijn net duurder uitvallen. Volgens de minister moet het systeem net efficiënter worden.
Twee versies van dezelfde begroting, afhankelijk van wie je het vraagt.
Conclusie: de dure realiteit van “meer straf”
De Belgische gevangenis lijkt steeds meer op een beleidsdossier waar elke oplossing meteen een nieuw kostenprobleem creëert.
Meer straffen uitvoeren? Kost geld.
Meer capaciteit bouwen? Kost geld.
Oude gevangenissen sluiten? Kost geld.
Oude gevangenissen openhouden? Ook geld.
En zo blijft de prijs van “justitie op volle toeren” gestaag oplopen tot 160 euro per dag per persoon.
Of, om het simpel te zeggen: in België is vrijheid duur, maar opsluiting blijkbaar ook.
(Foto: PD)
