Amateurs met kernwapens.
Washington kreeg zijn eigen vredesgesprek niet eens van de grond. De staf stond al op de luchthaven, de pers stond klaar, halve delegaties zaten al in Zwitserland — en toen ging de reis gewoon niet door. Dit is hoe de wereld vandaag bestuurd wordt.
Stel je het tafereel even voor. Op Joint Base Andrews, net buiten Washington, staat de staf van vicepresident JD Vance klaar. Een handvol journalisten heeft zich verzameld voor het grote moment. In Zwitserland zijn tientallen functionarissen van het Witte Huis al ter plaatse, druk in de weer met de voorbereidingen voor de komst van de vicepresident. Alles staat in de steigers voor de eerste onderhandelingsronde over het vredesakkoord met Iran.
En dan, ergens in de nacht, komt het bericht: Vance vertrekt toch niet.
Volgens het Witte Huis is de reden de logistiek van zulke onderhandelingen "nooit eenvoudig of voorspelbaar geweest". Lees die zin nog eens. Dit is de machtigste regering ter wereld die uitlegt dat ze er niet in slaagde een vliegtuig naar Zwitserland te krijgen voor een afspraak die ze zélf had gepland. Niet de Iraniërs die wegliepen, niet een aanslag, niet een natuurramp. De logistiek. Het busje stond verkeerd geparkeerd?
Een akkoord dat met haken en ogen aan elkaar hangt
Het probleem is niet dat één meeting wordt uitgesteld. Het probleem is wat dat uitstel blootlegt.
Woensdag tekenden Washington en Teheran een memorandum dat een "onmiddellijke en permanente beëindiging van militaire operaties op alle fronten, inclusief Libanon" beloofde. Twee dagen later, op vrijdag, bombardeerde Israël opnieuw Hezbollah-doelen in Zuid-Libanon. Zestien doden, meldden de Libanese autoriteiten. Het permanente staakt-het-vuren hield het, op alle fronten, welgeteld achtenveertig uur uit.
Het was net die Israëlische actie waardoor óók de Iraanse delegatie afhaakte. Teheran liet weten dat aanvallen dieper dan tien kilometer in Libanon een regelrechte schending van het pas getekende kader zijn. Met andere woorden: geen van beide ondertekenaars kwam opdagen voor de eerste afspraak over het akkoord dat ze drie dagen eerder met veel vertoon hadden gesloten. Een vredesgesprek waar de partijen niet verschijnen — het is moeilijk een treffender beeld te vinden voor de toestand.
En die ene tastbare overwinning, de heropening van de Straat van Hormuz? De centrale vaargeul ligt nog altijd dicht, met naar schatting tachtig zeemijnen die geruimd moeten worden. Vijfhonderdvijftig koopvaardijschepen zitten klem in de Golf en wachten tot ze er via Iraanse of Omaanse omwegen uit kunnen. Ook dat is dus eerder een persbericht dan een feit.
Geschreven voor het thuispubliek
Wie de veertien punten leest met een nuchter oog, ziet geen strategisch meesterwerk. Je ziet een document dat is opgesteld om één man uit de wind te zetten: Donald Trump.
De timing zegt alles. De oorlog tegen Iran kostte de VS handenvol geld — het Pentagon zou deze week zo'n 80 miljard dollar hebben gevraagd om alleen al de rekeningen van dat conflict te dekken — en putte de munitievoorraden uit tot op het bot. De olieprijs joeg de Amerikaanse pompprijzen omhoog, en niets is gevaarlijker voor een president dan een dure tank benzine. Een snel akkoord lost dat allemaal in één klap op: de olie vloeit weer, de prijzen zakken, en Trump mag thuiskomen met het woord "vrede".
Toen critici hem verweten dat hij te zacht was geweest voor Teheran, antwoordde Trump dat hij alleen nog "harder" kon zijn door er nog twee, drie weken op los te bombarderen — en wat zou dát opleveren, vroeg hij zich hardop af. Het is veelzeggend dat zijn verdediging niet ging over wat goed is voor de regio, maar over wat hém nog electorale schade zou besparen.
De rest van de wereld? Bijzaak. Terwijl het akkoord dat hij moet uitvoeren in real time uit elkaar viel, vond Vance het een goed moment om ruzie te zoeken met Israël, dat hij een "freakout" verweet over de hele deal, met de mededeling dat Trump zowat de enige wereldleider is die het land nog graag ziet. De Libanese doden van vrijdag, de schepen in Hormuz, de bondgenoten die zich bekocht voelen — het zijn voetnoten in een verhaal dat in Washington alleen over Washington gaat.
En dat is niet zonder gevaar
Nu kun je dit afdoen als een vermakelijke klucht. Een regering die haar eigen meeting niet georganiseerd krijgt, een vicepresident gestrand op de tarmac — lach erom en ga verder.
Maar daar zit net het venijn. Deze amateurs improviseren niet met een schoolreis. Ze improviseren met het grootste militaire apparaat ter wereld, met een regime dat nog altijd honderden kilo's verrijkt uranium in handen heeft, met een zeestraat vol mijnen waar een vijfde van de wereldolie doorheen moet, en met een regionale oorlog die al duizenden levens heeft gekost. Wanneer de mensen aan de knoppen niet eens een vliegreis kunnen plannen, mag je je afvragen hoe het zit met de scenario's voor als het écht misgaat. Onvoorspelbaarheid is geen ondeugd in een quizshow. Aan deze tafel is het een risico voor iedereen.
Eerlijk blijven: het is niet allemaal onkunde
En toch, voor we te zelfgenoegzaam worden. Diplomatie ís rommelig. Staakt-het-vurens wankelen bijna altijd in de eerste dagen; dat een eerste afspraak wordt verzet, betekent niet dat het akkoord dood is. Het memorandum is wél in werking getreden, Hormuz gaat — moeizaam — toch open, en de wapens zwijgen voorlopig vaker dan een week geleden. Een rommelige vrede die een oorlog stopt, is misschien nog altijd te verkiezen boven een keurig georganiseerde oorlog die blijft duren. En de chaos in Libanon is niet alléén Washington aan te rekenen: Israël en Iran trekken elk hun eigen lijntjes.
Een staakt-het-vuren waarvan je de eerste vergadering niet bijeen krijgt, waarvan de Libanon-clausule binnen twee dagen wordt geschonden, en dat alleen overeind blijft zolang het Trump thuis goed uitkomt — dat is geen diplomatie die ondanks de chaos slaagt. Dat is een improvisatie die standhoudt zolang ze niemand in Washington tot last is. En improvisatie met zoveel vuurkracht erachter is precies het gevaar.
Het verdict
De wereld wordt vandaag gestuurd vanuit een hoofdstad waar ze hun eigen vredesgesprek niet van de grond kregen, door mensen die zich meer zorgen maken over de volgende nieuwscyclus dan over de volgende oorlog. Het akkoord met Iran zal precies zo lang houden als het Trump electoraal van pas komt. Daarna komt er niemand meer opdagen in Zwitserland — en zit de rest van de wereld met de rekening, de mijnen en de doden.
(Foto: Shutterstock)
