400.000 keer te laat.
De Vlaamse OCMW’s trekken aan de noodrem. Ze zien zich overspoeld door werklozen die hun uitkering niet tijdig ontvangen en daarom een voorschot komen vragen. De oorzaak ligt bij de vakbonden en de Hulpkas, die samen vorig jaar bijna 400.000 dossiers te laat verwerkten. De Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) noemt de situatie “de omgekeerde wereld”, terwijl N-VA’er Axel Ronse het mensonwaardig vindt. Vreemd dat een architect van het beleid van N-VA zich plots bekommert om het lot van mensen met een uitkering.
Structurele traagheid
Een werkloze moet in principe binnen drie maanden na de aanvraag zijn eerste uitbetaling ontvangen. Volgens de vakbonden lukt dat in negen op de tien gevallen. Maar de resterende tien procent vertaalt zich in een structurele achterstand van tienduizenden dossiers per jaar. In 2024 ging het om 391.435 laattijdige uitbetalingen. De grootste vertragingen stapelen zich op bij de grote spelers: ABVV (151.027) en ACV (137.004). De Hulpkas, hoewel veel kleiner in aandeel, kampt relatief met de zwaarste achterstand.
De problemen zijn niet nieuw en lijken structureel ingebakken. Werklozen komen hierdoor vaak zonder inkomen te zitten, waardoor ze massaal richting OCMW trekken. Eén op vijf leefloon-aanvragen is vandaag een noodoplossing voor een geblokkeerd werkloosheidsdossier.
Politiek in de clinch
N-VA-Kamerfractieleider Axel Ronse spreekt van een mensonwaardige toestand en legt de verantwoordelijkheid resoluut bij de bonden. Volgens hem wordt het probleem in stand gehouden door een fout systeem waarin vakbonden een vergoeding per dossier krijgen. “Hoe meer werklozen, hoe meer inkomsten”, stelt hij. Hij pleit voor een doorlichting van het hele systeem en sluit niet uit dat de uitbetalingen beter uit de handen van de vakbonden worden gehaald.
De vakbonden wijzen die kritiek van de hand en klagen zelf over onderfinanciering. Zowel bij ACV als ABVV klinkt dat de vergoeding per dossier al jaren onvoldoende is om extra personeel aan te werven. Bovendien zouden werkgevers vaak cruciale documenten te laat bezorgen en speelt ook de verouderde wetgeving een rol. De regels dateren uit 1991, toen digitalisering nauwelijks bestond, waardoor elk dossier meer tijd vergt.
OCMW’s als noodopvang
Bij de lokale besturen groeit de frustratie. Het systeem waarbij een werkloze bij het OCMW kan aankloppen voor een voorschot, was ooit bedoeld als noodmaatregel in uitzonderlijke situaties. Vandaag is het de regel geworden. Volgens Nathalie Debast van de VVSG gaat hierdoor kostbare tijd van maatschappelijk werkers verloren. “We slagen er wél in om leefloon-aanvragen binnen de maand af te handelen zelfs in complexe dossiers", aldus Debast in ‘Het Nieuwsblad’. "Maar nu moeten wij gaten vullen die anderen laten vallen.”
De VVSG pleit ervoor dat de vakbonden en de Hulpkas zélf voorschotten moeten betalen als een uitkering niet tijdig geregeld raakt. De boodschap is ondertussen ook al overgemaakt aan de federale regering.
Federale piste
Minister van Maatschappelijke Integratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) onderzoekt hoe de werklast van de OCMW’s kan worden verlicht. Zij benadrukt dat OCMW’s geen voorportaal mogen worden voor falende uitbetalingsinstellingen. “Elke minuut die maatschappelijk werkers besteden aan noodvoorschotten, gaat verloren voor begeleiding en activering.”
Eerst doen, dan denken?
(Foto: Didier Lebrun/Photo News)
