De Wever probeert te redden wat er te redden valt.
De officiële documenten van het federale huishouden zijn gepubliceerd en de cijfers zijn brutaal: het federale tekort knalt dit jaar naar 25,5 miljard euro, of 4 procent van het bbp. De mythe van de financiële redder van het vaderland - alias Bart De wever - krijgt daarmee een pijnlijke deuk. België zit mijlenver van de Europese norm van 3 procent en die 2029-deadline is whisfull thinking.
De begrotingsdocumenten werden subtiel online gegooid via de website van de Kamer, en ze lezen als een openhartige schuldbekentenis. Dinsdag zouden de debatten starten, maar zoals het in België hoort, is er eerst nog wat getouwtrek over de juiste handtekeningen onder de documenten. Je weet maar nooit in welk dossier er deze keer een foute paraaf staat.
Half werk, halve sanering
Dat 2025 een verloren jaar zou worden, stond eigenlijk al in de sterren geschreven. De regering-De Wever werd pas in februari gevormd, en de grote sociaal-economische hervormingen komen pas vanaf juli officieel in het Staatsblad. Dat betekent dat de geplande sanering van 4,4 miljard euro voor de helft een dode letter blijft. De federale kas blijft dus kwistig leegbloeden.
Maar, had men gewoon niks gedaan, dan liep het tekort in 2029 op tot een onvoorstelbare 6 procent van het bbp. Met het huidige beleid zouden we 'slechts' stranden op 3,7 procent. Klinkt als toch een beetje goed nieuws zou je denken, maart veel verschil maakt het niet: zowel Europa als de financiële markten kijken er met gefronste wenkbrauwen aan.
Extra pijnpunt: het Planbureau trok vlak na de eedaflegging de economische verwachtingen stevig naar beneden, goed voor nog eens 2,5 miljard euro extra put. En alsof dat nog niet genoeg was, pompte de regering bij het fameuze paasakkoord extra miljarden richting Defensie om sneller die heilige NAVO-norm van 2 procent te halen om een gel in het Witte Huis te pleasen.
Defensie buiten de boeken?
Premier De Wever hoopt slim te zijn: hij rekent op een “ontsnappingsclausule” van de Europese Commissie om de defensie-uitgaven buiten de begrotingsnorm te houden. Als dat lukt, zou het officiële tekort “maar” 3,6 procent bedragen. Maar daarmee is het probleem niet opgelost. Alleen op papier. Die uitgaven verdwijnen lossen niet op in het niets: ze tellen gewoon verder op bij de nationale schuld.
De Wever wil dat compenseren door overheidsparticipaties in bedrijven te verkopen. Leuk, maar zoals elke kamikazepiloot weet: je kunt maar één keer je parachute verkopen.
De hervormingen: hoop in bange dagen?
De premier blijft zich vastklampen aan het narratief dat alles de schuld is van de vorige Vivaldi-coalitie. “Wij stoppen het rotten,” klinkt het als een mantra. Toch wijzen de cijfers uit dat vanaf 2026 de echte hervormingen - als alles meezit - wel degelijk hun vruchten moeten beginnen afwerpen. Zonder die ingrepen zou de begroting richting 6 procent ontsporen. Met de geplande maatregelen wordt dat “nog maar” 3,7 procent. Kleine mirakels zouden dus toch nog bestaan?
Maar dat is natuurlijk gerekend zonder politieke tegenwind, en zonder maatschappelijk protest. Bovendien is het maar de vraag of al die miljarden aan “terugverdieneffecten” wel echt binnen zullen rollen. Sceptici - en ze zijn met velen - wijzen erop dat het eerder wensdenken dan keiharde wetenschap is.
Liberalen schieten terug
Intussen begint de kritiek ook binnen de eigen gelederen te gisten. Alexia Bertrand en Vincent Van Quickenborne (Open VLD) trekken aan de alarmbel: “Dit is niet langer de schuld van Vivaldi. Dit is het gevolg van de eigen keuzes van Arizona.” Een budget dat van meet af aan tekortschiet, een blanco cheque voor Defensie, en socialisten die elke hervorming in de gezondheidszorg saboteren. Dat krijg je dus als je alle knopen tegelijk wil ontwarren.
S&P: België moet oppassen
Vrijdagavond kwam het ratingbureau Standard & Poor’s met zijn verdict: België behoudt zijn kredietscore op hoog niveau (‘AA’), maar de vooruitzichten worden verlaagd naar negatief. Vooral de combinatie van torenhoge schulden en economische tegenwind uit Amerika - met dank aan Donald Trump 2.0 - baart zorgen.
S&P prijst de poging tot begrotingsdiscipline van De Wever, maar waarschuwt meteen dat de uitvoering ervan een een titanenwerk wordt. En nee, de Belgische bevolking staat niet te springen voor extra besparingen, want alles is duurder geworden, en de staat biedt steeds minder in ruil.
Kort samengevat: De federale begroting is een brandend schip. De kapitein weet het, de bemanning weet het, en zelfs de passagiers op het dek beginnen het nu stilaan te ruiken. Maar voorlopig dobberen we voort, koers richting 2029, met de illusie dat alles ooit vanzelf weer goedkomt.
(Foto: Didier Lebrun / Photonews)
