De boekenherfst barst los en uitgevers brengen hun grote titels op tijd voor het eindejaar naar de winkel. Maar achter de stapels romans en biografieën zit een merkwaardig systeem verscholen: een nieuwe bestseller mag online niet zomaar voor de helft van de prijs worden verkocht. En dat is vooral goed nieuws voor de boekhandel om de hoek.
De herfst is traditioneel een belangrijke periode voor het boek. Uitgevers brengen grote titels op de markt, de eindejaarsperiode komt eraan en mensen die de rest van het jaar volhouden dat ze echt vaker moeten lezen, krijgen weer een kans om eraan te beginnen.
Tegelijk speelt zich achter de schermen een minder romantische strijd af. Want waar koop je dat boek? Bij de boekhandel om de hoek, bij een keten of met een paar klikken online?
Normaal zou je verwachten dat de grootste speler daarbij één bijzonder krachtig wapen heeft: de prijs. Bij nieuwe boeken werkt dat in Vlaanderen net iets anders.
Een beschermmuur rond het boek
Sinds 1 juli 2017 bestaat in Vlaanderen de gereglementeerde boekenprijs. Voor boeken die onder de regeling vallen, bepaalt de uitgever of importeur de prijs en moeten verkopers die gedurende de eerste zes maanden respecteren.
Helemaal identiek hoeft de prijs niet te zijn: een boekverkoper mag een consument maximaal 10 procent korting geven. Daarnaast bestaan er onder bepaalde voorwaarden nog afwijkende actie-, leden-, combinatie- en serieprijzen.
Maar een webwinkel kan een gloednieuwe roman van 25 euro dus niet zomaar voor 14,99 euro in de markt zetten om alle concurrenten op prijs voorbij te steken.
Na zes maanden vervalt de gereglementeerde prijs automatisch en mogen verkopers wel grotere kortingen geven.
Waarom bestaat zoiets?
Het klinkt op het eerste gezicht vreemd. Voor een televisie, paar schoenen of broodrooster zoeken we zonder gêne naar de goedkoopste winkel. Waarom zou een boek anders behandeld moeten worden?
Omdat de Vlaamse overheid met de gereglementeerde boekenprijs niet alleen de prijs wil regelen, maar ook het boekenlandschap wil beschermen. Het officiële doel is een divers en breed aanbod in stand houden en kwaliteitsboekhandels meer kansen geven tegenover grote spelers.
Een kleine boekhandel kan onmogelijk dezelfde schaalvoordelen hebben als een internationale webwinkel. Wanneer nieuwe boeken uitsluitend op prijs zouden worden uitgevochten, heeft de kleine speler dus een stevige handicap.
De gereglementeerde boekenprijs haalt dat wapen gedurende zes maanden gedeeltelijk uit de strijd.
Niet ieder boek valt eronder
Er zijn wel uitzonderingen. Onder meer tweedehandsboeken en bepaalde educatieve, wetenschappelijke en anderstalige uitgaven vallen niet op dezelfde manier onder de Vlaamse gereglementeerde boekenprijs.
Ook na de eerste zes maanden is het afgelopen met de bescherming en wordt de verkoopprijs vrij.
Je betaalt dus zeker niet altijd en overal exact hetzelfde voor ieder boek. Maar bij een nieuwe Nederlandstalige publieksuitgave zijn de prijsverschillen tijdens de belangrijkste verkoopmaanden bewust beperkt.
En dan moet de boekhandel het zelf doen
Dat betekent uiteraard niet dat een kleine boekhandel automatisch overleeft. De gereglementeerde prijs zorgt er alleen voor dat hij bij nieuwe titels niet meteen geconfronteerd wordt met enorme prijsverschillen.
Daarna moet hij zelf het verschil maken: met advies, een interessant aanbod, kennis van boeken en iemand die je een roman in handen duwt waarvan je vijf minuten eerder nog niet wist dat hij bestond.
Een algoritme kan dat tegenwoordig trouwens ook behoorlijk goed. Alleen vraagt het zelden hoe het met je moeder gaat terwijl het je bestelling inpakt.
Wie deze herfst een nieuw boek wil kopen, hoeft de buurtboekhandel dus niet automatisch duurder in te schatten dan de grote webwinkel. Tijdens de eerste zes maanden is het speelveld bewust een stuk vlakker gemaakt.
Niet omdat de overheid zo bezorgd is om je boekenkast, maar omdat er liefst ook nog iemand overblijft die ze kan vullen.
(Foto: Paard van Troje)
