Het schuurt en kraakt in Arizona.
De weg naar een “efficiënter België” is lang en niet zonder hinderenissen. Er zit nogal wat scheurtjes de Arizona-coaltie. De nieuwste barst is een ruzie over wie recht heeft op een verhoogde tegemoetkoming in de gezondheidszorg. Of eenvoudiger: wie “arm genoeg” is op papier om minder te betalen bij de dokter. En vooral: wie daarover mag beslissen zonder zichzelf compleet belachelijk te maken.
Porsche, zwembad en een ziekenfondsbrief
Het begon met een opvallend verhaal van minister van Middenstand en Zelfstandigen Éléonore Simonet. Die vertelde dat ze ooit een brief kreeg van haar ziekenfonds met de vraag of ze geen recht had op een verhoogde tegemoetkoming. Terwijl haar inkomen, zo benadrukte ze, perfect publiek is.
Voor sommige collega’s was dat genoeg om meteen in overdrive te gaan. MR en N-VA zagen er het ultieme bewijs in dat het systeem ontspoord is: als zelfs een minister zo’n brief krijgt, dan is het einde zoek. De redenering: de mutualiteiten strooien met sociale voordelen alsof het kortingsbonnen zijn, en dat kost “de echte werkende Belg” handenvol geld.
De toon werd daarbij niet bepaald subtiel. Er werd gesproken over mensen die zogezegd met een Porsche rondrijden en toch sociaal voordeel opstrijken. Subtiele nuance is duidelijk niet inbegrepen in het Arizona-abonnement.
“Simple comme bonjour” tot het begint te schuren
Minister van Sociale Zaken Frank Vandenbroucke had duidelijk geen zin in dat verhaal. Volgens hem wordt er vooral gedaan alsof het systeem willekeurig brieven stuurt, terwijl alles gewoon vertrekt van fiscale gegevens uit een periode waarin Simonet nog een veel lager inkomen had.
Zijn conclusie: niets schandaligs aan, wel een systeem dat beter kan. En de oplossing is volgens hem “simple comme bonjour”: alle inkomens correct samenleggen zodat er geen misverstanden meer zijn. Alleen botst dat meteen op politieke realiteit.
Want waar Vandenbroucke “efficiënt datadelen” ziet, ruiken N-VA en MR vooral een glijdende schaal richting controle, vermogenskadasters en een overheid die net iets te veel wil weten.
En dus kwam de minister met scherp terug: “Hoe hypocriet kunt u zijn?” Een zin die in de Wetstraat altijd goed scoort, zeker als ze luid genoeg wordt uitgesproken om in meerdere fracties tegelijk te landen.
Mutualiteiten als zondebok
Voor N-VA en MR ligt de schuld duidelijk bij de mutualiteiten zelf. Die zouden volgens hen te gretig zijn in het “ronselen” van mensen voor een verhoogde tegemoetkoming, alsof het om een marketingcampagne gaat in plaats van sociale bescherming.
Dat er intussen zo’n 2,4 miljoen Belgen gebruik maken van het systeem, wordt daarbij vooral gezien als bewijs van misbruik, niet van nood. In Brussel gaat het zelfs richting één op drie. Cijfers die perfect passen in het politieke verhaal: te veel, te breed, te gemakkelijk.
De mutualiteiten zelf worden zo de ideale schietschijf in een debat waarin niemand nog echt wil toegeven dat sociale bescherming ook effectief gebruikt wordt door mensen die ze nodig hebben.
De Porsche-ethiek en het begrotingsspel
Valerie Van Peel gooide er nog een extra laag bovenop door te stellen dat er “veel te besparen valt” op de verhoogde tegemoetkoming. En dan is er natuurlijk het ondertussen klassieke beeld: mensen die zogezegd met dure wagens rondrijden en toch genieten van sociale voordelen.
Het is het soort politieke anekdote dat goed werkt in een debatzaal, minder goed in een beleidsnota. Maar dat lijkt in dit dossier eerder bijzaak.
Want uiteindelijk gaat het minder over wie precies recht heeft op wat, en meer over wie het narratief mag controleren: de sociale staat die beschermt, of de overheid die vooral moet controleren en afremmen.
Arizonaschip in woelig water
Hoe dan ook de stabiele regeringsconstructie, begint steeds meer op een discussiebord met losse schroeven te lijken. Vandenbroucke wil systemen sluiten en verfijnen. MR en N-VA willen ze vooral wantrouwen en inperken.
En ergens daartussen dobbert het Arizonaschip verder, met steeds meer kapiteins aan boord en steeds minder consensus over de richting. De overtocht naar de “ideale wereld” zit duidelijk nog in zwaar weer.
Of eenvoudiger gezegd: iedereen wil besparen, hervormen en rechtvaardigheid. Alleen blijkbaar niet op dezelfde manier — en al zeker niet met dezelfde cijfers.
(Foto: Didier Lebrun/Photo News)
