CNN, MS NOW en Politico mogen het Witte Huis niet meer binnen, de grote Amerikaanse televisiezenders hebben uit protest hun gezamenlijke presidentiële verslaggeving stilgelegd en Donald Trump heeft ondertussen zijn eigen nieuwsstroom gelanceerd. Wie bepaalt nog wat Amerika te zien krijgt?
Het Witte Huis heeft een mediaprobleem
Er zijn presidenten die niet graag kritiek krijgen en er zijn presidenten die er een openlijke strijd met de pers van maken. Donald Trump behoort duidelijk tot die laatste categorie. Zijn jongste confrontatie met de Amerikaanse media gaat inmiddels een stuk verder dan een boze tweet of de zoveelste beschuldiging van 'fake news'.
CNN, MS NOW en Politico werden door het Witte Huis geweerd nadat Trump hun berichtgeving opnieuw als vals en vijandig had bestempeld. Journalisten werden tegengehouden aan de toegangspoorten en hun persbadges werden ingetrokken. De drie nieuwsorganisaties stapten daarop naar de rechtbank. Volgens hen worden ze gestraft voor de manier waarop ze verslag uitbrengen.
Vandaag, 23 september, komt de zaak voor de federale rechter in Washington. Daarbij staat onder meer het First Amendment centraal, dat de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid beschermt.
Zelfs Fox News doet niet meer mee
Met zijn beslissing heeft Trump niet alleen drie mediabedrijven geraakt, maar ook het systeem waarmee Amerikaanse televisiezenders gezamenlijk verslag uitbrengen van presidentiële activiteiten.
CNN maakt samen met ABC, CBS, NBC en Fox News deel uit van de zogenaamde White House television pool. De zenders wisselen elkaar af om beelden te maken van gebeurtenissen waarbij niet iedere nieuwsorganisatie afzonderlijk aanwezig kan zijn.
Toen CNN zijn geplande taak niet meer mocht uitvoeren, besloten de vier andere zenders de gezamenlijke verslaggeving eveneens stil te leggen. Zelfs Fox News, dat doorgaans veel ruimte biedt aan Trump en zijn regering, sloot zich bij het protest aan.
Dat leverde een merkwaardige situatie op. Bij de inauguratie van een nieuwe helikopterlandingsplaats aan het Witte Huis ontbrak de gebruikelijke gezamenlijke televisieploeg. Een president die gewend is dat bijna iedere gebeurtenis een televisiemoment wordt, moest het plots zonder die vertrouwde beeldenmachine stellen.
Dan maar Trump TV
De oplossing kwam snel en eigenlijk volledig volgens het Trump-handboek. Als de traditionele media niet willen uitzenden wat het Witte Huis belangrijk vindt, kan het Witte Huis natuurlijk zelf beginnen uitzenden.
De regering lanceerde Trump TV: The Essentials, een permanente videostream via het officiële YouTube-kanaal van het Witte Huis. Daarop verschijnen toespraken, verklaringen en andere beelden die de regering zelf selecteert.
Een televisiezender in de klassieke betekenis is het niet. Er staat geen uitgebreide redactie achter die onafhankelijk verslag uitbrengt van de regering. Het is vooral een rechtstreeks communicatiekanaal waarmee Trump zijn boodschap kan verspreiden zonder afhankelijk te zijn van CNN, NBC of andere nieuwsorganisaties.
reuters.com
De president als eigen hoofdredacteur
De klassieke journalistieke keten is vrij eenvoudig: een president doet een uitspraak, een journalist stelt vragen, een redactie controleert de feiten en zoekt naar reacties en context. Met een eigen videostroom kan het Witte Huis die tussenlaag volledig omzeilen.
Dat is handig voor een president die zijn boodschap rechtstreeks bij het publiek wil brengen. Alleen is regeringscommunicatie niet hetzelfde als onafhankelijke journalistiek. Journalisten hebben nu eenmaal de vervelende gewoonte om vragen te stellen, documenten te controleren en tegenstrijdigheden op te sporen.
Precies daarover gaat ook de rechtszaak van CNN, MS NOW en Politico. De nieuwsorganisaties stellen dat de regering hen de toegang heeft ontzegd vanwege hun berichtgeving. Het Witte Huis verdedigt de maatregel en stelt dat persvrijheid niet automatisch recht geeft op toegang tot het presidentiële gebouw. De rechter moet zich nu over dat conflict buigen.
Trump heeft intussen aangegeven dat hij de geweerde media waarschijnlijk opnieuw toegang zal geven als de rechter tegen zijn beslissing oordeelt.
Trump heeft de media nodig
Er zit een behoorlijke dosis ironie in de hele situatie. Trump ligt voortdurend overhoop met de traditionele media, maar iedere nieuwe ruzie levert hem opnieuw enorme media-aandacht op. Elke aanval wordt besproken, elke toegangsban wordt een verhaal en iedere juridische confrontatie zorgt voor nieuwe krantenkoppen.
Zijn eigen videostream biedt hem een extra manier om rechtstreeks met zijn publiek te communiceren. Maar daarmee verdwijnt de rol van onafhankelijke journalisten niet. Trump TV kan tonen wat het Witte Huis wil tonen; journalisten kunnen ook onderzoeken wat het Witte Huis liever niet laat zien.
En precies dat onderscheid maakt het verschil tussen een regeringsboodschap en nieuws.
(Foto: TrumpTV)
