Vandenbroucke plooit na tik van Grondwettelijk Hof.
De federale regering draait een opvallende maatregel uit haar anti-tabaksbeleid terug. Vanaf 2027 zullen supermarkten opnieuw sigaretten en vapes mogen verkopen. Daarmee wordt een verbod dat amper anderhalf jaar standhield, definitief afgevoerd na een vernietigend arrest van het Grondwettelijk Hof.
Juridische tik maakt einde aan onderscheid
Het oorspronkelijke verbod, ingevoerd in april 2025 onder impuls van Frank Vandenbroucke, viseerde vooral grotere voedingswinkels. Supermarkten van meer dan 400 vierkante meter mochten geen tabaksproducten meer verkopen, terwijl kleinere winkels buiten schot bleven.
Dat onderscheid bleek juridisch onhoudbaar. Na klachten van onder meer Buurtsuper.be en Philip Morris Benelux oordeelde het Hof dat de maatregel discriminerend was. De regering kreeg tot eind 2026 de tijd om bij te sturen — en kiest nu voor een volledige terugdraaiing.
Volgens Vandenbroucke is de keuze duidelijk: de rechtsstaat primeert, ook wanneer dat politieke ambities doorkruist.
Impact beperkt zichtbaar voor consument
Voor de consument verandert er op het eerste gezicht weinig in de winkel. Het bestaande uitstalverbod blijft immers overeind. Sigaretten en vapes mogen niet zichtbaar worden aangeboden en verdwijnen dus opnieuw achter kasten of gordijnen. Impulsaankopen moeten zo alsnog afgeremd worden.
Politiek compromis achter de schermen
De beslissing is niet louter juridisch ingegeven. Achter de schermen speelde ook klassiek politiek ruilwerk. Binnen de federale regering lag het dossier rond smaakjes in vapes bijzonder gevoelig, met weerstand vanuit liberale hoek.
Om dat dossier vlot te trekken, werd een compromis gesloten: de terugkeer van tabak in supermarkten in ruil voor een verstrengd beleid rond vapes. Vanaf september 2028 verdwijnen alle smaakjes — behalve ‘tabak’ en ‘neutraal’ — uit de markt.
De minister erkent zelf dat het om een evenwichtsoefening ging tussen verschillende politieke prioriteiten.
Felle kritiek uit sector
Bij Perstablo, de federatie van tabaksverkopers, wordt de beslissing op weinig enthousiasme onthaald. Voorzitter Yannick Gyssens spreekt van “koehandel op het hoogste niveau” en wijst op de tegenstrijdigheid met het gevoerde gezondheidsbeleid.
Volgens de sector ondergraaft de maatregel de eerdere ambitie om het aantal verkooppunten van tabak te beperken. Tegelijk ontstaat er volgens hen een paradox: klassieke sigaretten worden opnieuw breder beschikbaar, terwijl alternatieven zoals vapes net strenger gereguleerd worden.
Beleidslijn onder druk
De terugdraaiing legt een spanningsveld bloot binnen het federale gezondheidsbeleid. Enerzijds blijft de ambitie om roken te ontmoedigen overeind, anderzijds dwingen juridische en politieke realiteit tot bijsturingen.
Het resultaat is een compromis dat zowel juridisch houdbaar als politiek verteerbaar moet zijn — maar inhoudelijk vragen blijft oproepen.
(Foto: Bert Van Den Broucke/Photo News)
