"De ouders moeten hun kinderen ook opvoeden."
Slechte cijfers, voorspelbare reflex
Vlaamse kleuters scoren zwak op taal en rekenen. Niet een beetje ondermaats, maar structureel onder het gemiddelde. En vooral: de kloof tussen kansrijke en kansarme kinderen blijft groeien als een scheur in een slecht onderhouden wegdek. Dat is geen nieuw probleem. Dat is een jarenlang genegeerd probleem.
Doch, in plaats van eerst naar het beleid te kijken, klinkt er meteen een vertrouwde echo uit de Wetstraat: de ouders.
“Ouders moeten opvoeden” — en de overheid?
Minister Zuhal Demir is - geheel in haar eigen stijl - behoorlijk scherp: de speeltijd is voorbij, en ouders moeten hun verantwoordelijkheid nemen. Te laat komen, vermoeide kinderen, gebrekkige aanwezigheid — volgens haar is het een breed maatschappelijk probleem.
Op zich heeft ze een punt. Onderwijs stopt niet aan de schoolpoort. Maar tegelijk wringt het. Want wanneer een systeem jarenlang tekenen van slijtage vertoont, wordt het wel erg makkelijk om plots naar de woonkamer te wijzen in plaats van naar het klaslokaal.
Kleuterklas: jarenlang stiefkind
Demir erkent zelf dat het kleuteronderwijs “verwaarloosd” werd. Dat is een opvallende bekentenis. Want daar zit de kern: de fundamenten worden gelegd in die eerste jaren, en net daar liet Vlaanderen het liggen.
Te weinig aandacht, te weinig middelen, te weinig urgentie, klinkt het. En nu de cijfers dat zwart op wit bevestigen, verschuift het debat razendsnel van systeemfouten naar individuele verantwoordelijkheid.
Trumpiaans vingertje?
Het discours klinkt steeds vaker bekend: problemen benoemen, maar de oorzaak doorschuiven. Niet het beleid faalt, maar “de mensen” en “de anderen”. Niet de structuur, maar het gedrag. Het is een stijl die we kennen van Donald Trump: verantwoordelijkheid externaliseren en tegelijk streng klinken. Politiek handig, maar inhoudelijk vaak te simplistisch. En ja, ouders spelen een rol. Maar nee, daarmee is de kous niet af.
De ongemakkelijke waarheid
De realiteit is minder zwart-wit dan het politieke discours doet vermoeden.
- Kansarme gezinnen hebben minder toegang tot ondersteuning
- Niet-Nederlandstalige gezinnen botsen op structurele drempels
- Scholen kampen met middelen en capaciteit
Dat los je niet op met een vermanende vinger richting ouders alleen.
Streng zijn is makkelijk, oplossen is moeilijk
Dat er grenzen moeten zijn voor kinderen, daar heeft Demir gelijk in. Dat opvoeding ook discipline vraagt, evenzeer. Maar beleid dat zich verschuilt achter die waarheid, riskeert een excuus te worden.
Als 5-jarigen massaal achterop hinken, dan is dat geen individueel falen. Dan is dat een collectieve verantwoordelijkheid — inclusief die van de overheid. En die vraag blijft voorlopig onbeantwoord: wie voedt het systeem op?
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
