Belgen vallen steeds jonger en langer uit wegens ziekte: werkvloer kreunt onder almaar zwaarder absenteïsme.
Op een gemiddelde werkdag in 2024 zat maar liefst één op de twaalf werknemers thuis. Dat komt neer op 257.000 bedienden en arbeiders – dat zijn elf Sportpaleizen vol zieken. Een en ander blijkt uit de nieuwste cijfers van hr-dienstverlener Securex.
Opvallend: niet alleen blijft het aantal langdurig zieken stijgen, de trend verschuift ook naar steeds jongere werknemers. Werknemers vallen vroeger uit, blijven langer weg, en de klassieke beschermingsmechanismen blijken steeds minder effectief.
Structurele alarmsignalen
Securex wijst erop dat maar liefst 3,39 procent van de werknemers in België in 2024 al langer dan één jaar arbeidsongeschikt was. De zwaarst getroffen sectoren zijn de dienstenchequesector en de zorg. In de dienstenchequesector is ondertussen al meer dan één op de tien werknemers langer dan een jaar ziek. De zorgsector volgt kort daarop met één op de 22 werknemers langdurig afwezig – een stijging van ruim dertig procent in amper twee jaar tijd. In beide sectoren stijgt de werkdruk sneller dan ooit, terwijl de recuperatiemogelijkheden steeds verder afnemen. Experts spreken van een structurele uitputtingsslag die dringend aangepakt moet worden.
Middellange afwezigheid op recordhoogte
Niet alleen de langdurige, maar ook de middellange afwezigheden - tussen één maand en één jaar - vertonen een zorgwekkende trend. Zo zat 3,39 procent van de arbeiders en 2,06 procent van de bedienden gedurende deze periode ziek thuis, goed voor respectievelijk een stijging van 10,78 procent en 14,44 procent op twee jaar tijd. Voor het eerst zijn er bijna evenveel middellange zieken als werknemers die minder dan een maand afwezig zijn.
Digitale overprikkeling, burn-outs en falend welzijnsbeleid
Een belangrijke oorzaak ligt volgens Securex in de doorgedreven digitalisering. Jongere werknemers spenderen almaar meer tijd achter schermen, zowel op het werk als thuis. Minder fysieke beweging, constante prikkels, en een verstoorde werk-privébalans creëren een cocktail die leidt tot vermoeidheid, burn-out en uitval.
Bedrijven blijven intussen achterop hinken. Inzetten op welzijn, motivatie, opleiding en leiderschap blijft al te vaak dode letter. Een sterker re-integratiebeleid en een consequente opvolging van uitgevallen werknemers is volgens Securex essentieel om de spiraal te doorbreken.
Grotere bedrijven, groter ziekteverzuim
Onderzoek van Partena Professional bevestigt dezelfde tendens, en voegt er nog een dimensie aan toe: de schaal van een bedrijf heeft invloed op het ziekteverzuim. Werknemers van megabedrijven – ondernemingen met meer dan 1.000 medewerkers – zijn dubbel zo vaak afwezig als werknemers in kmo’s. Kleine bedrijven - minder dan 10 werknemers - noteren een afwezigheidsgraad van 7,70 procent, terwijl dit bij de grootste bedrijven oploopt tot 15,09 procent.
De verklaring ligt volgens Partena in de sociale dynamiek: in kleinere bedrijven weegt de afwezigheid van een collega veel zwaarder door, wat een psychologische rem op ziekteverzuim zet. In grote organisaties vervaagt die sociale druk, en wordt individuele afwezigheid makkelijker gecamoufleerd.
Regionale verschillen en sectorale contrasten
Ook regionaal en sectorgewijs zijn de verschillen uitgesproken. Vlaams-Brabant en Brussel halen de hoogste aanwezigheidscijfers, terwijl Luik onderaan bengelt. In sectoren als de podiumkunsten is de aanwezigheid het hoogst, terwijl arbeiders in de ijzernijverheid dramatisch laag scoren.
Partena benadrukt dat het cruciaal is om onderscheid te maken tussen kortetermijn- en langetermijnziekteverzuim. Kortdurende afwezigheden zijn organisatorisch en financieel moeilijker op te vangen dan langdurige afwezigheden, die beter planbaar zijn.
Nieuwe maatregelen, onzeker succes
De federale regering probeert intussen de absenteïsmegolf te keren met nieuwe maatregelen, zoals de onmiddellijke activering van re-integratieplannen en het delen van loonkosten tussen werkgevers en overheid. Maar of een verdere ‘ontmenselijking’ voldoende zal zijn om de trend te keren, is hoogst onzeker. Experts vrezen dat zonder een fundamentele cultuurwijziging binnen bedrijven en zonder meer preventieve gezondheidszorg de ziekte-uitval alleen maar verder zal toenemen.
De cijfers leggen alvast een ontnuchterende realiteit bloot: België heeft een structureel probleem met ziekteverzuim, en de symptomen worden elk jaar erger.
