Hotel Prison sluit de deuren voor 1.200 gedetineerden zonder papieren.
Het bordje ‘Hotel Prison’ mag voor een kleine 1.200 gasten stilaan van de gevel. In de eerste acht maanden van dit jaar zijn maar liefst 1.239 gedetineerden zonder verblijfsvergunning teruggestuurd naar hun land van herkomst. Een record. Mogen we eerlijk zijn? Het werd tijd.
Niet eerder werden in de eerste acht maanden van een jaar zoveel gedetineerden zonder verblijfsrecht gedwongen teruggestuurd. In 2017 stond de teller in dezelfde periode op 1.112. In 2024 waren het er 828, vorig jaar 991. Nu zitten we al aan 1.239.
De regering geeft zichzelf een speekmedaille en noemt het het resultaat van haar terugkeerbeleid. Critici noemen het onvoldoende. De pijnlijke waarheid is vooral dat België jarenlang bijzonder veel moeite had om mensen die hier geen verblijfsrecht hebben én in de gevangenis belanden, ook daadwerkelijk het land uit te krijgen.
Geen verblijfsrecht, wel een verblijfplaats
Het systeem was op zijn zachtst gezegd merkwaardig. Wie geen verblijfsvergunning heeft, beschikt vaak niet over een officieel adres. Daardoor zijn voorlopige vrijlating, een enkelband of alternatieve straffen niet altijd mogelijk.
En dus blijft de gevangenis over.
Dat creëert een situatie waarin iemand die hier geen verblijfsrecht heeft, na zijn straf niet noodzakelijk vertrekt. De gevangenis wordt dan tegelijk strafinstelling, wachtkamer en opvangplaats. Wie daar een verdienmodel in ziet, heeft de verkeerde businessopleiding gevolgd.
1.239 retourtickets
Minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) wijst met de nodige trots op de extra inspanningen van haar diensten. Er kwamen tien extra terugkeerbegeleiders bij. Zij bereiden gedetineerden voor op hun terugkeer, wat volgens de minister het verzet vermindert en de kans op een effectieve uitzetting verhoogt.
Ook de samenwerking tussen de Dienst Vreemdelingenzaken, de gevangenissen en Justitie werd aangescherpt.
Het resultaat is alvast zichtbaar: 50 procent meer terugkeerders dan in 2024. Ten minste dat is als de theorie van 1+1=2 klopt.
De grootste groepen gingen naar Albanië (188), Marokko (170), Nederland (120), Roemenië (104) en Duitsland (88). Zes landen uit de top tien zijn EU-lidstaten. Dat is geen detail. Een terugkeerbeleid werkt nu eenmaal een stuk beter wanneer het land van herkomst bereid is zijn eigen ideale schoonzonen, terug te nemen.
Streng beleid? Dan graag ook in de praktijk
Toch is er weinig reden voor een feestje. Waarnemend burgemeester van Schaarbeek Martin de Brabant (MR) wijst erop dat vorig jaar amper 8 procent van de opgepakte mensen zonder papieren in zijn gemeente werd uitgewezen.
Hoe streng is een migratiebeleid dan als de uitzetting op het terrein achterblijft?
Van Bossuyt heeft gelijk dat je zo'n systeem niet met één druk op de knop verandert. Maar na jaren van discussies over een ‘streng migratiebeleid’ mag de burger ook verwachten dat het beleid daadwerkelijk iets doet.
Geen gratis verlengstuk van de gevangenisstraf
Volgens de meest recente cijfers hebben ongeveer 4.000 van de 13.000 gedetineerden in België geen verblijfsvergunning. Daarbij moet worden benadrukt dat het cijfer ook mensen in voorlopige hechtenis telt die nog niet veroordeeld zijn.
Maar de kern van de zaak blijft overeind: wie definitief veroordeeld is, zijn straf heeft uitgezeten én geen verblijfsrecht heeft, heeft in principe geen reden om daarna nog vrolijk aan zijn Belgische carrière te beginnen.
Dat betekent niet dat iemand zonder papieren altijd een crimineel is. Wel dat een verblijfsrecht en een strafrechtelijke veroordeling twee verschillende kwesties zijn. België moet ze ook zo behandelen.
Een gevangenis is geen hotel. Een enkelband is geen verblijfsvergunning. En een uitgeprocedeerd verblijfsdossier wordt niet plots legaal omdat de administratie er nog een paar maanden over doet.
1.239 teruggestuurde gedetineerden is daarom goed nieuws. Maar het echte succes komt pas wanneer terugkeer geen record meer hoeft te zijn, maar gewoon de normale afloop van een procedure.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
