De spectaculairste Duitse uitslag sinds de oorlog: 43,8 procent voor Afd. Maar krijgen zij wel de kans om straks te regeren?
Zet je koffie maar neer. In de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt heeft één op de twee kiezers zondag voor de AfD gestemd. Niet één op de tien, niet één op de vijf: 43,8 procent. Een radicaalrechtse partij die de inlichtingendienst zonder blozen "extremistisch" noemt, staat plots drie zetels van de absolute macht. En het ergste? Niemand die echt verrast is.
Het getal dat je moet onthouden
43,8 procent, goed voor 39 van de 83 zetels. De partij verdubbelde ruimschoots haar score van vijf jaar geleden. De CDU van bondskanselier Friedrich Merz, ooit de baas in deze deelstaat, stortte in van 37 naar 17 procent — een halvering en dan nog wat. De SPD, de Groenen en Die Linke schuifelen elk rond de negen procent, de liberalen vlogen er zelfs helemaal uit. En de opkomst? Bijna 78 procent, de hoogste sinds de Duitse hereniging. Dit was geen proteststem van een handvol boze mensen. Dit was een deelstaat die massaal ging stemmen en massaal koos.
Cordon sanitair?
Al jaren houden de gevestigde partijen in Duitsland een afspraak overeind: niet samenwerken met de AfD. Die Duitse versie ons cordon sanitair heet de 'brandmauer", en zondag kreeg ze een flinke barst. "De brandmuur is weggestemd", juichte AfD-medeleider Tino Chrupalla. Overdreven? Reken even mee. Was er nog één kleine partij onder de kiesdrempel van vijf procent gezakt, dan had de AfD met minder dan de helft van de stemmen tóch een absolute meerderheid gehad. Zo dun is de muur intussen geworden. Voorlopig houdt alleen de linkse splinterpartij BSW de deur op een kier — precies de partij die zelf van dat cordon af wil.
De tegenstem heeft ook een punt
"Ik zeg dat dit democratie is", gaf de verslagen CDU-premier toe, terwijl anderen van een zwarte dag spraken. Nu ja, in het oosten van Duitsland voelen hele dorpen zich al jaren in de steek gelaten: geen dokter meer, geen winkel, geen trein, wel een hoop beloftes uit Berlijn die nooit uitkwamen. Wie 43,8 procent van een bevolking wegzet als "gewoon fout", bevestigt net het gevoel dat de gewone mens er niet meer toe doet. Een muur die de helft van de kiezers buitensluit, is op termijn even gevaarlijk als wat erachter zit.
En toch
Veel Duitsers worden vandaag met een ongemakkelijk gevoel wakker, omdat ze vinden dat de AfD geen gewone proteststem is. Het is een partij die nauwere banden met Rusland wil, die regenboogvlaggen van de schoolmuren wil halen, die aparte klassen wil voor kinderen van asielzoekers. Haar afdeling in Saksen-Anhalt is officieel als extremistisch bestempeld. Lijsttrekker Ulrich Siegmund, amper 35, doet geen enkele moeite om geruststellend te klinken. Een minderheidsregering wijst hij af: samenwerken op zíjn voorwaarden of niks. Krijgt hij zijn zin niet, dan komen er nieuwe verkiezingen, dreigt hij, "en dan halen we 50 of 55 procent". Dat is geen man die de hand reikt. Dat is een man die weet dat de tijd voor hem werkt.
En bij ons?
Voor je te hard met het vingertje wijst naar de Duitsers: het cordon sanitaire is een Belgische uitvinding. Wij bedachten de ‘brandmuur’ voor Vlaams Belang lang voordat Duitsland er een nodig dacht te hebben. De vraag die zondag in Maagdenburg werd gesteld, ligt dus ook bij ons op tafel. Hou je een groeiende partij eeuwig buiten, met het risico dat je haar kiezers definitief in het slachtofferverhaal duwt? Of laat je haar mee besturen, met het risico dat je precies datgene normaliseert wat je wilde tegenhouden? Een makkelijk antwoord bestaat niet. Er bestaat alleen de keuze om er níet over na te denken — en dat is exact hoe je in Saksen-Anhalt belandt.
(Foto: YouTube)
