Een slogan die opvallend veel lijkt op de beruchte ‘alle witte mannen naar achter’-uitspraak tijdens de Gentse Feesten, maar nu met een andere huidskleur in de hoofdrol. Het resultaat? Verontwaardiging, een politie-interventie en een spandoek dat prompt wordt verwijderd. En plots is de grens wél duidelijk.
“Alle bruine mannen naar achteren.”
Het stond metersbreed te lezen op een bouwwerf in Drongen, vlak naast de E40. Niet ergens achteraf in een afgesloten magazijn, maar boven op een gebouw in aanbouw, op een plek waar duizenden automobilisten het konden zien.
Een provocatie? Zonder twijfel.
Een reactie op de eerdere rel rond zangeres Sophie Straat? Vrijwel zeker.
Maar vooral: een slogan die mensen expliciet op basis van hun huidskleur indeelt.
En daarover bestaat plots weinig discussie meer: racisme!
De praat van Sophie Straat
Tijdens de Gentse Feesten riep de Nederlandse artieste Sophie Straat het publiek op om “alle witte mannen” naar achteren te sturen, zodat vrouwen en queerpersonen vooraan konden staan.
Het regende klachten bij Unia. De discriminatiewaakhond kreeg volgens de berichtgeving ongeveer tweehonderd meldingen binnen, maar oordeelde uiteindelijk dat er geen sprake was van discriminatie: witte mannen waren niet daadwerkelijk uitgesloten van het concert of andere activiteiten.
Artistieke vrijheid, dus. Een provocatie met een boodschap.
Enkele dagen later hangt er in Drongen een gigantisch spandoek met de omgekeerde boodschap:
‘Alle bruine mannen naar achteren.’ Opeens is de reactie heel wat minder filosofisch. Tiens? “Dit is gewoon racisme", zegt moslimtheoloog Khalid Benhaddou. Punt.
De vraag die blijft hangen
We kunnen er niet omheen, want er blijft toch een ongemakkelijke vraag hangen. Waarom was het bij de ene slogan een kwestie van artistieke vrijheid en wordt de andere onmiddellijk als racisme bestempeld?
Het principe zou nochtans eenvoudig moeten zijn. Huidskleur mag geen criterium zijn om mensen te behandelen, te bevoordelen, te vernederen of ergens naartoe te sturen. Niet voor witte mensen. Niet voor bruine mensen. Niet voor zwarte mensen. Niet voor wie dan ook.
Wie jarenlang slogans normaliseert die mensen op basis van huidskleur in categorieën verdelen, moet niet verbaasd zijn wanneer iemand op een dag dezelfde logica omdraait.
Als ‘alle witte mannen naar achteren’ een artistieke provocatie kan zijn, waarom zou ‘alle bruine mannen naar achteren’ dan plots de absolute grens zijn?
Misschien is het antwoord simpel: omdat geen van beide slogans een goed idee is.
Dat zou de meest consequente conclusie zijn.
El-Bazioui grijpt in
Waarnemend burgemeester Hafsa El-Bazioui – Ola, waarom hoorden we die niet met het witte-mensen-incident van Straat? – werd op de hoogte gebracht van het spandoek en nam contact op met de ontwikkelaar. Die bleek naar eigen zeggen van niets te weten. De werf ligt stil wegens het bouwverlof en is niet hermetisch afgesloten. Wie het spandoek heeft opgehangen, is dan ook voorlopig onbekend.
De politie – hola, waar zaten die met het witte-mensen-incident van Straat? – kwam ter plaatse en verwijderde het doek.
Zaak opgelost?
Niet helemaal. Want de echte discussie gaat niet over één spandoek in Drongen.
De spiegel die niemand graag bekijkt
De slogan is duidelijk bedoeld als reactie op Sophie Straat. Op verschillende plaatsen werd eerder al op ludieke wijze gereageerd op haar optreden. Vrouwen, transpersonen, mensen met een beperking of uiteindelijk gewoon iedereen werd in parodieën naar achteren gestuurd.
Maar deze keer werd de grens overschreden? Zou die grens altijd op dezelfde plaats moeten liggen? Racisme wordt nu eenmaal niet minder racistisch omdat de persoon die het doelwit is toevallig wit is. En een discriminerende slogan wordt niet plots progressief omdat hij op een podium wordt uitgesproken. De kleur van de huid verandert de betekenis van het principe niet. Wie mensen op basis van hun huidskleur in een vakje stopt, doet precies wat we decennialang probeerden af te leren.
En misschien is dat de belangrijkste les uit het spandoek in Drongen.
Niet dat ‘alle bruine mannen naar achteren’ fout is. Dat wisten we eigenlijk al. De echte les is dat ‘alle witte mannen naar achteren’ evenmin een norm voor een inclusieve samenleving kan zijn.
Tenzij we voortaan met twee meetlatten willen werken.
En dan zijn we niet van het probleem af.
Dan hebben we het probleem alleen van kleur veranderd.
(Foto: PD)
