"Gij zult niet roken in het bijzijn van de niet-rokende mens."
Sigaretje opsteken terwijl je je kinderen staat op te wachten aan de schoolpoort? Genieten van een shag in de zon na de match? Vergeet het maar. Big Brother houdt je in de gaten. Roken in de buurt van openbare instellingen wordt straks niet alleen een zonde, maar ook een dure.
In een land waar een pint op het voetbalveld met vier man en een klapstoel nog als cultuurgoed geldt, wordt roken straks de nieuwe ketterij. Sinds 1 januari is het officieel verboden om te paffen binnen een straal van tien meter rond openbare gebouwen als scholen, bibliotheken, ziekenhuizen en woonzorgcentra. Tot dusver mocht je er vrolijk doortrekken zonder gevolgen. De wet was er, de boetes niet. Tot nu.
De overheid heeft besloten om effectief te gaan beboeten, en de bedragen zijn allesbehalve symbolisch: van een dikke 208 euro tot een huiveringwekkende 8.000 euro. De boodschap is duidelijk: wie rookt, moet bloeden. Of op z’n minst stevig dokken.
Van rookbeleid naar rookpolitie
Tot nu toe bleef het bij wat ambtelijke vingertikjes over signalisatie. Je weet wel, die bordjes die je zeggen wat je allang niet meer mag, en die niemand leest behalve de man van de FOD Volksgezondheid met zijn clipboard en zijn afkeurende blik. Uit de eerste reeks controles blijkt dat bijna de helft van de scholen (46 procent) nog niet eens die borden heeft hangen.
En dat is niet alleen zo rond de schoolpoort. Ook pretparken, kinderboerderijen, bibliotheken, woonzorgcentra en dierentuinen vallen sinds Nieuwjaar onder de nieuwe antirookperimeter. Van de 251 controles in die sector bleek het ook daar maar iets meer dan de helft in orde was.
Pro League, pro rook?
In de voetbalstadions gaat het al even “rookvrij” sinds 2021, maar dat is buiten de realiteit van de Belgische fan gerekend. Die steekt zijn sigaret even ritueel aan als de opwarming. Nu mogen ook alle sportterreinen in openlucht eraan geloven. En ja hoor, de meeste klachten gaan over voetbalstadions. Verrassing.
De FOD werkt samen met de Pro League, zo klinkt het. Wat dat concreet inhoudt, is koffiedik kijken. In de praktijk blijft het voorlopig bij bordjes tellen. Geen boetes, geen acties. Enkel de dreiging van repressie – want dat werkt altijd zo goed in dit land.
Rookzones: het verboden hoekje achter de container
Wie denkt dat hij zich nog kan redden met een afgebakende rookzone, moet zich dringend informeren. Want ook die zijn meer uitzondering dan regel. Uit 22 diepgaande inspecties bleek dat bijna 6 op de 10 rookzones niet deugen. Op sportterreinen, die andere bastions van nicotine en nostalgie, is het nog erger: 69 procent is in overtreding.
De regels zijn kafkaësk genoeg: de zone moet onzichtbaar zijn, niet in een doorgang liggen, en duidelijk afgebakend zijn – liefst zo ver weg dat je het benauwd krijgt van het wandelen. Alleen dan mag je nog legaal smoren. Alles daarbuiten is verboden terrein.
De boetes: rooksignaal of fiscale valkuil?
Nu de bordjes zijn geteld en de zones gekeurd, komt het echte werk: controle op overtreders. De FOD kondigt aan dat er samengewerkt wordt met wijkagenten. Die mogen binnenkort dus rokers beboeten die zich niet aan het rookverbod houden. Kassa, kassa.
Vergis je niet: dit is niet zomaar gezondheidspolitiek. Dit is ook gepersonaliseerde gedragscontrole. Vadertje staat kijkt toe of je een modelburger bent en zal je - indien nodig - corrigeren met boetes tot je je gedraagt.
De vraag die niemand stelt: waar ligt de grens?
Dat er grenzen zijn aan roken, is intussen breed aanvaard. Maar de nieuwe golf aan verboden en boetes doet toch vragen rijzen. Komen er ook controles op dampende BBQ’s naast het ziekenhuis?
En waar blijft de proportionaliteit? In een land waar je met een GAS-boete wegkomt voor wildplassen op een oorlogsgraf, maar straks 8.000 euro moet neertellen omdat je drie trekken nam van een Lucky Strike aan een gesloten bibliotheek, lijkt het morele kompas een beetje het noorden kwijt.
(Foto: Pixabay)
