Maandagochtend om 6.00 uur legden cipiers in alle Belgische gevangenissen het werk neer. De reden: onhoudbare overbevolking, een torenhoge werkdruk en steeds meer agressie-incidenten. Opmerkelijk: ook de directie staat achter de stakers en spreekt openlijk van een systeem dat op instorten staat.
Gevangenis op zijn limieten
De cijfers liegen er niet om. Vorige week telde België 13.733 gedetineerden in gevangenissen die samen maar 11.064 plaatsen hebben. 754 gevangenen slapen letterlijk op een matras op de grond — zogenaamde "grondslapers". Het is een situatie die al jaren aan de gang is, maar nu ook de mensen aan de top tot actie dwingt.
Mathilde Steenbergen, directeur-generaal van het Gevangeniswezen, liet verstaan dat ze vandaag naar het stakingspiket aan de gevangenis van Lantin zou afzakken. Niet om de stakers te ontmoedigen, maar om hen een hart onder de riem te steken. Dat een top-ambtenaar openlijk aan de kant van het stakende personeel gaat staan, is uitzonderlijk.
"Het aantal kritische incidenten is op één jaar tijd verdubbeld", klinkt het vanuit de directie. "Dagelijks vindt er ergens in een gevangenis een ernstig incident plaats. De afwezigheden na arbeidsongevallen ten gevolge van agressie zijn met meer dan 30 procent op twee jaar tijd toegenomen."
Cipiersvakbonden trokken aan de alarmbel
De vakbonden riepen eind april op tot actie nadat overleg met het kabinet van minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) op niets uitdraaide. Geen enkel perspectief op verbetering, noch voor de overbevolking, noch voor de grondslapers. De bonden waarschuwden ook dat de zomer, als veel cipiers verlof nemen, de situatie nog verder kan doen escaleren.
De staking vandaag is niet de eerste. In de gevangenis van Haren — de nieuwe brusselse staatsgevangenis — is het al de vierde werkonderbreking dit jaar. Ook in Sint-Gillis werd het werk neergelegd. Vorige week meldde een commissie al grote gebreken in Haren: cellen die onder water lopen en gevangenen die 24 uur lang geen eten kregen.
Wat nu?
De directie is duidelijk: de situatie is onhoudbaar voor zowel gedetineerden als personeel. De druk op minister Verlinden om met structurele oplossingen te komen neemt toe. Meer celcapaciteit, minder instroom of snellere doorstroom — de politieke keuze laat zich niet langer uitstellen.
