Twee correctietjes die vooral de gaten blootleggen.
De pensioenhervorming van minister Jan Jambon wordt vlak voor de eindstemming nog op twee punten aangepast. Officieel gaat het om gerichte bijsturingen. In werkelijkheid tonen de ingrepen vooral aan dat het systeem, zoals het nu op tafel ligt, niet bestand is tegen de realiteit van de arbeidsmarkt.
De timing is veelzeggend. Terwijl de Kamercommissie Sociale Zaken het dossier bespreekt en de stemming nadert, wordt er nog gesleuteld. Dat wijst minder op verfijning dan op correctie achteraf.
Flexwerk past niet in het model
Een eerste aanpassing richt zich op deeltijdse werknemers met wisselende uurroosters. In het huidige systeem moeten zij jaarlijks 156 gewerkte dagen halen om hun pensioenrechten veilig te stellen. Wie daar door flexibele contracten niet aan komt, riskeert een latere pensioenleeftijd of een financiële sanctie.
Dat probleem wordt nu deels rechtgezet. Maar de kernvraag blijft overeind: hoe kan een hervorming die pretendeert toekomstgericht te zijn, zo slecht aansluiten bij een arbeidsmarkt waar flexibiliteit net de norm is geworden?
De correctie voelt minder als beleid en meer als een noodzakelijke ingreep om een ontwerpfout te maskeren.
Ambtenaren: langer werken mag, maar niet tegen elke prijs
Ook voor een specifieke groep ambtenaren komt er een bijsturing. Door de geplande hervorming van de pensioenberekening — waarbij de referteperiode geleidelijk wordt uitgebreid tot 45 jaar — dreigen sommigen die langer willen werken financieel benadeeld te worden.
Daar komt nu een garantieregeling voor. Opnieuw een logische ingreep, maar tegelijk een impliciete erkenning dat de hervorming ongewenste effecten creëert voor wie net doet wat beleidsmakers vragen: langer actief blijven.
Fundamenteel probleem blijft liggen
Opvallend is wat níét wordt aangepakt. Het feit dat vaderschaps- en ouderschapsverlof niet meetellen voor vervroegd pensioen, terwijl moederschapsverlof dat wel doet, blijft voorlopig overeind.
Dat creëert een ongelijkheid binnen hetzelfde systeem, precies op een moment dat de politiek inzet op een evenwichtiger verdeling van zorgtaken. Zelfs binnen de meerderheid groeit het besef dat dit juridisch en maatschappelijk moeilijk houdbaar is.
Toch blijft een oplossing uit. Het dossier wordt vooruitgeschoven, met het risico dat het later alsnog wordt teruggefloten.
Politiek onder druk
De kritiek komt intussen van alle kanten. Oppositiepartijen wijzen erop dat deze problemen al langer bekend waren en pas nu, onder publieke druk, worden aangepakt. Ook binnen de meerderheid klinkt frustratie over het feit dat fundamentele knelpunten pas laat worden erkend.
Dat voedt het beeld van een hervorming die eerst politiek wordt doorgedrukt en daarna technisch wordt bijgestuurd.
Wat hebben we vandaag geleerd
De twee aangekondigde aanpassingen maken de pensioenhervorming iets werkbaarder, maar lossen de structurele spanningen niet op. Ze illustreren vooral hoe moeilijk het is om een complex systeem te hervormen zonder groepen uit de boot te laten vallen.
Wat vandaag als bijsturing wordt gepresenteerd, oogt vooral als een eerste reeks correcties. En als de logica zich doorzet, zullen er nog volgen.
(Foto: PD)
