Ondanks interne kritiek en historische peiling.
De liberalen misscen hun afspraak met de geschiedenis en lijken zich – voorlopig – te scharen achter hun voorzitter Eva De Bleeker, die de partij naar een van haar laagste peilingen ooit zag zakken. Met amper 5,3 procent in de jongste bevraging flirt de partij gevaarlijk met de kiesdrempel. Intern rommelt het al weken, maar na een weekend van overleg koos de partijtop voor de minst ontwrichtende optie: De Bleeker blijft aan, kritiek wordt voorlopig gesmoord, en het partijbestuur schaart zich publiek achter haar leiderschap. Want in een partij die al maanden in crisismodus verkeert - zo redeneren de liberalen braafjes -is de illusie van eenheid blijkbaar meer waard dan de realiteit van verdeeldheid.
Peiling als kantelmoment
De peiling die Open VLD op amper 5,3 procent plaatst – ruim onder het historisch slechte verkiezingsresultaat van 8,7 procent op 9 juni – fungeert als politieke schokgolf. Voorzitter De Bleeker - sinds acht maanden de kapitein op dit zinkend schip - dobbert stuurloos rond. Haar voorzitterschap werd gekenmerkt door moeizame communicatie, intern wantrouwen en gebrekkig overleg. Maar het partijbestuur koos maandagavond voor damage control in plaats van personeelswissel: De Bleeker blijft.
Officieel was het partijbestuur unaniem in zijn steun, na wat omschreven werd als “open en eerlijke gesprekken”. De Bleeker zelf benadrukte de nood aan collectieve verantwoordelijkheid: “Een partij bouw je samen op. Daar is iedereen het over eens.” In werkelijkheid lag dat iets genuanceerder. Meerdere liberale stemmen blijven twijfelen aan haar capaciteiten, maar beseffen tegelijk dat een nieuwe interne strijd de electorale afgrond alleen maar dichterbij brengt.
Geen opvolger die springt
Opvallend is dat zelfs Frédéric De Gucht - vaak genoemd als de gedoodverfde opvolger van De Bleeker - haar expliciet blijft steunen. “Eva is in augustus verkozen. Het is belangrijk dat we die keuze respecteren”, klonk het formeel. Liberale logica. Achter de schermen wordt het rumoer nochtans niet weggemasseerd. De Gucht noemt het interne gekrakeel “een pijnlijke zaak” die de partij schaadt. Dat hij zich neerlegt bij het voorzitterschap van De Bleeker, lijkt eerder ingegeven door de timing dan door inhoudelijke overtuiging.
Een stoelendans aan de top zou het liberale imago van verdeeldheid en bestuurlijke chaos enkel versterken. Zeker nu de basis van de partij het gevoel heeft dat de koers van de partijtop – die als te progressief wordt ervaren – niet langer aansluit bij de meer klassiek-rechtse reflexen van veel leden. De Bleeker fungeert in dat opzicht als buffer: de rechtse leden vrezen dat haar vertrek enkel zou leiden tot nog meer ideologische ontkoppeling. Een tweede afzetting van een voorzitter – na het eerdere ontslag van Egbert Lachaert – zou - zo redeneren liberale analisten -die breuklijn onhoudbaar maken.
“Als we blijven ambras maken, maakt het niet uit wie voorzitter is”
Binnen de partij is er bij de meeste kopstukken een groeiend besef dat structurele instabiliteit niet langer houdbaar is. “Als we blijven ambras maken, maakt het niet uit wie voorzitter is”, klonk het cynisch-realistisch bij een lid van het partijbestuur. “Dan lukt het nooit. Eva heeft een mandaat van de leden gekregen. We moeten door. Al is het niet met grenzeloos zelfvertrouwen.”
Dat laatste is een understatement. De Bleeker beschikt nauwelijks over de ruimte om fouten te maken. Haar leiderschap werd bij aanvang al gehypothekeerd door haar verleden als staatssecretaris van Begroting, een functie waarin ze openlijk werd te kakken gezet door premier De Croo. De manier waarop ze alsnog voorzitter werd – als symbool van verzet tegen de partijtop – zorgde ervoor dat ze binnen de partij nooit over het nodige gezag kon beschikken. Haar voorzitterschap begon zonder honeymoonfase, en zit nu al maanden in crisisstand.
Voorlopig respijt, maar zonder garanties
Binnen de partij leeft weinig illusie. “De volgende peiling zal ook niet goed zijn. Het zal tijd kosten om er weer bovenop te raken”, klinkt het nuchter. Het enige wat de liberalen op dit moment bindt, is de gedeelde angst voor irrelevantie.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
