Zes weken vakantie voor het halfrond: overdreven of zijn we overdreven verontwaardigd?
Na 21 juli valt het parlementaire werk zo goed als stil. De commissies pikken in de loop van september wat werk op, maar officieel gaan de deuren van het Vlaams Parlement pas open op de vierde maandag van september, en die van de Kamer op de tweede dinsdag van oktober.
Oppositiepartij Anders wil dat inkorten tot één maand en noemt de huidige regeling niet meer van deze tijd. Vanuit de meerderheid klinkt het dat dit nestbevuiling is, en dat parlementsleden in juli en augustus wel degelijk gewerkt hebben.
Allebei waar. En dat is meteen het probleem met dit debat: het gaat over twee verschillende dingen, en beide kampen kiezen telkens het onderwerp dat hun het beste uitkomt.
Twee dingen die door elkaar lopen
Een parlementair reces is niet hetzelfde als vakantie voor politici. Dat een halfrond niet samenkomt, betekent niet dat de mensen die erin zitten op een strandstoel liggen. Er wordt in juli en augustus wel degelijk gewerkt: dossiers doorgenomen, werkbezoeken afgelegd, teksten voorbereid, onderhandeld.
Vergelijk het met een leerkracht. Wie ziet dat er in augustus geen les wordt gegeven, concludeert makkelijk dat er twee maanden niets gebeurt. Dat klopt niet, en toch blijft dat beeld hangen omdat het gebouw dicht is.
Wie dus roept dat politici twee maanden niets doen, verkoopt een karikatuur en weet dat. Maar…
Het parlement sluit anderhalve maand. De regering niet. Er worden in juli en augustus gewoon beslissingen genomen, benoemingen gedaan, besluiten ondertekend en begrotingsvoorbereidingen getroffen. Ministers besturen door.
Wat er dus stilvalt, is niet het bestuur. Het is de controle op dat bestuur.
Dat is geen arbeidsvraagstuk maar een machtsvraagstuk. In een parlementair systeem is het halfrond de plek waar een minister rekenschap moet afleggen. Zes weken lang bestaat die plek niet, terwijl de mensen die er verantwoording aan verschuldigd zijn, wel doorwerken.
In mensentaal: anderhalve maand per jaar mag de uitvoerende macht haar gang gaan zonder dat er iemand vragen kan stellen in de zaal waar dat hoort.
"We kunnen vroeger samenkomen als het nodig is"
Vanuit de wandelgangen horen we roepen dat het parlement altijd vervroegd bijeen kan komen wanneer een noodgeval dat vraagt, en dat is deze zomer ook gebeurd na de brand in de Hoge Venen.
Klopt. Maar wacht even, klein probleem. Wie beslist wat een noodgeval is? Een vervroegde commissie komt er niet vanzelf; daar is een meerderheid voor nodig, of minstens de bereidheid van wie die meerderheid vormt. Met andere woorden: degenen die gecontroleerd zouden worden, beslissen mee of die controle er komt.
Bekijk wat er deze zomer wel en niet gebeurde. Een natuurbrand: commissie vervroegd bijeen. Een politieke rel eind juli over subsidies voor een regionale luchthaven, met een minister van de grootste regeringspartij in het oog van de storm: geen vervroegde zitting, de bevoegde commissie vergadert pas op 10 september.
Een noodgeval waar niemand politiek in te verliezen heeft, krijgt dus een vervroegde zitting. Een noodgeval waar iemand zich moet verantwoorden, wacht zes weken.
Dat is geen samenzwering, dat is menselijk. Maar het is wel exact de reden waarom je zo'n beslissing niet aan de meerderheid mag overlaten.
Waarom het voorstel van Anders toch niet volstaat
Het voorstel om het reces te halveren komt van de oppositie, van dezelfde partij die in de decennia dat ze mee bestuurde nooit iets aan die kalender veranderde. Dat maakt het niet fout, maar het maakt het wel goedkoop.
De vergelijking met een ondernemer die zijn zaak twee maanden sluit, klopt bovendien niet. Een parlement is geen bedrijf dat omzet mist wanneer het gesloten is. Het is een controleorgaan, en zijn nut wordt niet gemeten in vergaderdagen.
En wat dacht je van het praktische bezwaar? Wie denkt dat een korter reces de werkcultuur verandert, kent de Wetstraat niet. Nu wordt er in de laatste weken voor de vakantie tot diep in de nacht vergaderd omdat er een deadline is. Verplaats die deadline en er wordt gewoon later doorgewerkt in september. Werk zet zich uit tot de tijd die het krijgt, en politiek werk nog het meest.
Ter vergelijking: Nederland en Frankrijk schakelen ook zowat twee maanden lager, Duitsland zes tot acht weken. Wij zijn dus niet de vreemde eend. We zijn hoogstens de eend die er het luidst over ruziet.
Wat ik dan wél zou kunnen veranderen
Drie dingen, en geen ervan gaat over de lengte van de vakantie.
Geef het recht om een commissie samen te roepen aan een minderheid. Eén derde van de leden zou moeten volstaan om een minister tijdens het reces naar de commissie te halen. Zo hangt de controle niet af van de goodwill van wie gecontroleerd wordt.
Trek de startdata gelijk. Dat het Vlaams Parlement eind september begint en de Kamer pas de tweede dinsdag van oktober, terwijl er federaal tegen half oktober tien miljard gevonden moet zijn, is niet uit te leggen. Dat is geen vakantie meer, dat is een agenda die de begroting achterna holt.
En maak zichtbaar wat er in die weken gebeurt. Dit hele debat draait op twee onbewijsbare beweringen: de ene zegt dat er niets gebeurt, de andere dat er hard gewerkt wordt. Niemand kan het nakijken. Publiceer per parlementslid de commissievergaderingen, de ingediende vragen en de wetsvoorstellen, en de discussie is binnen een jaar beslecht met cijfers in plaats van met verontwaardiging.
Wie heeft er nu gelijk?
Allebei, en tegelijk ook allebei ongelijk dus.
Ja, het beeld van luierende politici is een karikatuur. En ja, een instelling die zes weken haar deuren sluit terwijl de regering doorwerkt, roept die karikatuur zelf op en mag niet klagen wanneer ze bevestigd wordt.
Wie dat aankaarten nestbevuiling noemt, maakt het bovendien erger. Het is volstrekt legitiem dat burgers zich afvragen hoe het huis werkt dat ze zelf betalen. Een beroep dat kritiek op zijn werkregeling afdoet als een aanval op het beroep zelf, heeft een probleem met verantwoording, en dat is precies waar dit debat over gaat.
Dus nee, wij liggen niet wakker van anderhalve maand reces. Wij liggen wakker van het feit dat er in die anderhalve maand niemand is die vragen kan stellen, en dat degenen die de vragen zouden krijgen, mee beslissen of de zaal opengaat.
(Foto: AI-P-magazine)
