Generatie dommeriken: probleem van de school of van de samenleving?
Er gaat iets grondig mis in ons onderwijs. De cijfers zijn duidelijk, de signalen alarmerend. Maar de echte vraag is ongemakkelijker: ligt het probleem bij de scholen — of bij een samenleving die elke vorm van inspanning is beginnen wantrouwen?
We hebben een generatie grootgebracht die vooral niet mag falen, niet mag botsen en vooral niet te hard onder druk mag staan. Maar zonder druk geen diamant. Zonder inspanning geen resultaat. Dat wisten onze grootouders al. En misschien hadden ze gewoon gelijk.
Historisch slechte cijfers
De nieuwste cijfers van de Onderwijsinspectie laten weinig ruimte voor interpretatie.
- Bijna 1 op 5 basisscholen haalt de kwaliteitslat niet
- 1 op 4 secundaire scholen scoort onvoldoende
- In totaal voldoet 18,2 procent van alle doorgelichte instellingen niet aan de normen
Dat is een forse stijging tegenover drie jaar geleden, toen nog 8 procent van de basisscholen en 12 procent van de middelbare scholen ondermaats presteerde.
Kort samengevat: nog nooit waren er zoveel scholen die door de inspectie worden afgekeurd.
Waar loopt het fout?
De problemen situeren zich op meerdere fronten.
Volgens de inspectie schort het onder meer aan:
- effectieve lespraktijk
- feedback aan leerlingen
- begeleiding op maat
- basisvaardigheden zoals taal en wiskunde
In meer dan 60 procent van de scholen blijft de kwaliteit van feedback en differentiatie onder de verwachtingen.
Met andere woorden: leerlingen krijgen te weinig richting, te weinig correctie en te weinig uitdaging.
Minister erkent crisis
Zuhal Demir is duidelijk: dit is een dieptepunt.
Ze pleit voor een fundamentele koerswijziging, met meer nadruk op kennis, taalvaardigheid en discipline in de klas. Nieuwe minimumdoelen en hervormingen van de lerarenopleiding moeten het tij keren.
Maar zelfs zij geeft toe: de resultaten daarvan zullen pas over jaren zichtbaar zijn.
De olifant in de kamer
Toch blijft één vraag hangen.
Is dit enkel een probleem van het onderwijs?
Of weerspiegelt het onderwijs gewoon wat er in de samenleving gebeurt?
Een cultuur waarin:
- falen wordt vermeden
- inspanning wordt afgevlakt
- autoriteit wordt in vraag gesteld
- en elke vorm van druk verdacht is
kan moeilijk topprestaties verwachten.
Wat hebben we vandaag geleerd?
De cijfers tonen een systeem onder druk. Maar de oorzaak ligt dieper dan de klas alleen.
Onderwijs kan niet beter zijn dan de samenleving die het voedt.
En zolang we blijven geloven dat leren vanzelf moet gaan —
zonder moeite, zonder discipline, zonder grenzen —
zal de neerwaartse trend zich gewoon verderzetten.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News/Grok)
