De Amerikaanse ambassadeur Bill White is niet bepaald opgezet met een gelekte Belgische nota waarin de Verenigde Staten onder Donald Trump niet langer als de bondgenoot van vroeger worden beschouwd. Volgens White geeft het document de officiële Belgische positie helemaal niet weer. Dat klopt ook: het gaat om een interne reflectienota. Maar waarom schreven Belgische diplomaten die waarschuwing eigenlijk?
De Amerikaanse ambassadeur Bill White heeft er weer een diplomatieke rel bij. Dit keer gaat het niet om een uitspraak van een Belgische minister, maar om een intern document van Buitenlandse Zaken dat via de Financial Times in de openbaarheid is gekomen. Daarin waarschuwen Belgische diplomaten dat de Verenigde Staten onder president Donald Trump niet langer dezelfde bondgenoot zijn als vroeger.
White reageerde donderdag bijzonder scherp. Volgens hem is het ronduit onjuist om het document voor te stellen als het officiële Belgische standpunt over de Verenigde Staten. Hij verwijst daarvoor naar het kabinet van premier Bart De Wever, dat afstand heeft genomen van de gelekte tekst.
En zo zitten we plots met een merkwaardige diplomatieke situatie: een Belgische nota die nooit officieel beleid is geworden, maar wel een Amerikaanse ambassadeur die zich geroepen voelt om er uitgebreid op te reageren.
Een interne nota, geen Belgische oorlogsverklaring
Het bewuste document werd op 27 oktober 2025 opgesteld binnen de afdeling Amerika en Caraïben van Buitenlandse Zaken. Volgens de berichtgeving van de Financial Times waarschuwen de auteurs dat de veranderde Amerikaanse koers belangrijke belangen van België en de Europese Unie in gevaar kan brengen.
De nota pleit daarom voor een herziening van de manier waarop België zijn relaties met Washington onderhoudt. Dat betekent niet dat de diplomaten voorstellen om alle bruggen met Amerika op te blazen. Integendeel: contact met de Amerikaanse regering blijft volgens hen noodzakelijk.
Wel stellen ze voor om niet uitsluitend op het Witte Huis te vertrouwen. België zou ook nauwere banden moeten onderhouden met Amerikaanse deelstaten, grote steden, het Congres en politici van zowel de Republikeinse als de Democratische Partij.
Met andere woorden: ook als de relatie met een Amerikaanse president moeilijk verloopt, zijn er nog heel wat andere Amerikanen met wie België zaken kan doen.
White haalt er meteen de premier bij
Voor Bill White gaat het onderscheid tussen een intern werkdocument en het officiële regeringsbeleid niet ver genoeg. In een verklaring benadrukt hij dat de nota volgens de Belgische autoriteiten nooit werd gevalideerd, onderschreven, goedgekeurd of aangenomen.
De ambassadeur verwijst bovendien naar de economische en diplomatieke samenwerking tussen beide landen. Volgens hem zitten er voor bijna 100 miljard dollar aan gezamenlijke projecten en mogelijke overeenkomsten in de pijplijn, onder meer op het vlak van energie, defensie en veiligheid. Het gaat daarbij om plannen en potentiële investeringen, niet om een bedrag dat al daadwerkelijk is geïnvesteerd.
White wil daarmee duidelijk maken dat de praktische samenwerking tussen België en de Verenigde Staten gewoon doorgaat, ongeacht wat er in een gelekte nota staat.
Vrienden kunnen blijkbaar ook van mening verschillen
Het kabinet van minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot heeft eveneens verduidelijkt dat het document geen officieel regeringsstandpunt is. De Verenigde Staten blijven een Belgische bondgenoot, maar de trans-Atlantische relatie verandert en Europa moet daar rekening mee houden.
Dat laatste is overigens geen boodschap die plots uit het niets komt. In zijn beleidsnota van januari 2026 schreef Prévot al dat België de Verenigde Staten als partner wil behouden, maar tegelijk zijn eigen belangen en waarden moet verdedigen. Hij wees daarbij onder meer op de Amerikaanse veiligheidsstrategie en de spanningen rond Groenland.
De Belgische regering probeert dus twee zaken met elkaar te verzoenen: de samenwerking met Washington behouden en tegelijk rekening houden met een Amerikaanse regering die op verschillende dossiers een andere koers vaart dan haar Europese partners.
Dat is diplomatiek een stuk ingewikkelder dan simpelweg verklaren dat iemand wel of niet je vriend is.
De relatie verandert, ook zonder gelekte nota
De discussie over de Belgische nota staat bovendien niet op zichzelf. De Amerikaanse houding tegenover Groenland leidde eerder dit jaar tot spanningen met Denemarken en andere Europese NAVO-partners. Ook over handel, defensie-uitgaven en de internationale veiligheidsstrategie bestaan er meningsverschillen tussen Washington en verschillende Europese regeringen.
Tegelijk blijven de Verenigde Staten voor België een belangrijke economische en militaire partner. Volgens de Belgische beleidsnota zijn er ongeveer 900 Amerikaanse bedrijven in ons land gevestigd, goed voor meer dan 115.000 arbeidsplaatsen. Belgische investeringen en handelsactiviteiten ondersteunen op hun beurt honderdduizenden banen in de VS.
Er staat dus heel wat op het spel. Een diplomatieke koerswijziging is geen kwestie van zomaar een andere vriend zoeken.
Het document is niet officieel. De discussie is dat wel.
De gelekte nota heeft voorlopig geen formele gevolgen voor het Belgische buitenlandse beleid. Er is geen regeringsbeslissing genomen om de Verenigde Staten niet langer als betrouwbare bondgenoot te beschouwen.
Maar het document laat wel zien welke vragen binnen de Belgische diplomatie worden onderzocht. Hoe onderhoud je goede relaties met een Amerikaanse regering waarmee je het op belangrijke punten oneens bent? Hoe bescherm je de Belgische belangen als de Amerikaanse koers verandert? En hoe kan Europa meer verantwoordelijkheid opnemen voor zijn eigen veiligheid zonder de trans-Atlantische samenwerking op te geven?
White benadrukt dat de Belgisch-Amerikaanse relatie sterk blijft. De Belgische regering bevestigt dat de Verenigde Staten een bondgenoot zijn, maar erkent tegelijk dat de internationale verhoudingen veranderen.
En zo blijkt dat beide boodschappen naast elkaar kunnen bestaan. België kan blijven samenwerken met Washington en ondertussen nadenken over wat het doet wanneer die samenwerking moeilijker wordt.
Een diplomaat die daarvoor een intern document opstelt, doet in wezen precies waarvoor diplomaten worden betaald: vooruitdenken. Alleen was het deze keer kennelijk niet de bedoeling dat de Amerikaanse ambassadeur kon meelezen.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
