Belgisch elektriciteitsnet stokt: wachtrijen lopen op, plannen struikelen over de praktijk.
Het Belgische hoogspanningsnet staat onder toenemende druk. De energietransitie serveert de belofte van een vlot geëlektrificeerd toekomstbeeld , maar de wachtlijsten om nieuwe projecten aan te sluiten worden alleen maar langer te. Volgens een analyse van Boston Consulting Group staat er inmiddels 56 gigawatt aan batterijparken, datacenters, fabrieken en hernieuwbare projecten in de wachtrij voor een aansluiting. Dat is ruim vier keer zoveel als wat België vandaag op piekmomenten verbruikt.
Flessenhals van eigen makelij
De toeloop heeft alles weg van een vicieuze cirkel. Omdat aansluiting volgens het principe "wie eerst komt, eerst maalt" verloopt, dienen ontwikkelaars liever te veel aanvragen in dan het risico te lopen dat een concurrent hen voor is. Dat gedrag wordt versterkt zodra duidelijk wordt dat de wachtrij langer wordt. Het gevolg is - zo lezen we in 'De Tijd' - een opgeblazen lijst van aanvragen, waarin een aanzienlijk deel speculatief of zonder realistische businesscase is.
Dat maakt het onderscheid tussen echte en fictieve projecten steeds moeilijker. Ondertussen lopen wachttijden voor aansluiting op tot zeven jaar. Elia en Fluvius moesten al publiek toegeven dat er voorlopig geen ruimte is voor tientallen industriële projecten. In regio’s zoals West-Vlaanderen is er zelfs helemaal geen marge meer om nieuwe wind- of zonneparken aan te sluiten, zolang investeringen in nieuwe hoogspanningslijnen op zich laten wachten.
Internationale middenmoot, maar lokale impasse
België is niet het enige land dat vastloopt. Ook Nederland en het Verenigd Koninkrijk kampten eerder met overvolle netten en opgeblazen wachtlijsten. In die vergelijking zit België in de middenmoot, maar dat is weinig troostend voor projectontwikkelaars die jarenlang moeten wachten op aansluiting. Het advies van BCG is dan ook om strengere drempels in te bouwen: enkel projecten met vergunning, grond en financiering zouden toegang mogen krijgen tot de wachtrij. Daarnaast zou het “use it or lose it”-principe moeten verhinderen dat ongebruikte plaatsen het net blokkeren.
Eerst doen, dan denken
De kern van het probleem ligt niet enkel bij de netbeheerder of de projectontwikkelaars. Het is het beleid zelf dat voortdurend vooruitloopt op de capaciteit van de infrastructuur. Beleidsmakers tekenen scenario’s waarin batterijparken, datacenters, elektrische wagens en industrie zich probleemloos inpassen in een robuust en flexibel net, maar de realiteit toont een land dat amper klaar is om die belofte waar te maken.
Een gevaarlijke vorm van beleid
De wachtrijen op het net maken pijnlijk duidelijk dat België niet klaar is voor de geëlektrificeerde toekomst die beleidsmakers ons opdringen. Eerst doen en dan denken, is een gevaarlijke manier van beleid voeren. In plaats van een coherente strategie waarin infrastructuur, productie en verbruik op elkaar worden afgestemd, krijgen we een race om schaarse capaciteit en een opgeblazen narratief over een groene toekomst. Zolang het verhaal klopt, lijkt dat voldoende voor de politiek. Maar intussen dreigt de praktijk het hele model onderuit te halen.
(Foto: Pixabay)
