Grote uitverkoop van beleidsbeslissingen: wie biedt minder?
De Vlaamse regering heeft eindelijk de knoop doorgehakt over een investeringsplan van 2,2 miljard euro per jaar voor mobiliteitsprojecten, goed voor een langverwachte strategische injectie in het verouderde Vlaamse wegennet. Maar wie dacht dat daarmee ook de lang voorspelde zomerdeal rond was, komt bedrogen uit. Een akkoord over de miljardendeal met netbeheerder Fluvius blijft uit. Het politieke steekspel daarover wordt doorgeschoven naar de laatste ministerraad van deze week.
En dat is geen detail. Want waar Vlaanderen zichzelf onlangs nog binnenkocht in Brussels Airport, blijkt de eigen stroominfrastructuur voorlopig een brug te ver. De energie dreigt letterlijk op te raken, terwijl de coalitiepartijen blijven knibbelen over de vraag wie straks de stekker vasthoudt.
Grote woorden, half werk
Zoals elk jaar zoekt ook de Vlaamse regering op het nippertje voor de zomer een reeks politieke dealpunten waarmee elke partij haar tanden kan tonen. Een soort uitverkoop van beleidsbeslissingen, strategisch verpakt in een zomerse winkelkar met dossiers die eigenlijk al maanden in de schuif liggen.
De regering-Diependaele kon gisteren wel aankondigen dat het ‘Geïntegreerd Investeringsprogramma’ (GIP) van mobiliteitsminister Annick De Ridder (N-VA) definitief goedgekeurd werd. De Vlaamse regering trekt jaarlijks 2,2 miljard euro uit voor wegen, bruggen, tunnels, trams, fietssnelwegen en al wat beweegt op wielen — al blijft onduidelijk welke projecten de storm hebben overleefd.
Op papier klinkt dat stevig, maar de realiteit is dat er voor meer dan 7 miljard euro aan projectvragen op tafel ligt. De vraag is dus niet wat er gebouwd wordt, maar vooral: wat niet.
Geen stroom in de deal
De politieke dans op één tegel over de instap in Fluvius — de netbeheerder die verantwoordelijk is voor het stroom-, gas- en rioleringsnetwerk — sleept intussen verder. Kostprijs: 1 miljard euro. En de klok tikt. Niet alleen voor de elektrificatie van Vlaanderen, maar ook voor Fluvius zelf, dat dringend vers kapitaal nodig heeft om zijn netwerk klaar te stomen voor de geëktrificeerde toekomst. Denk aan elektrische wagens, warmtepompen, zonnepanelen — het stroomnet kreunt onder de groeiende druk.
Volgens ratingagentschap Moody’s dreigt Fluvius zonder snelle overheidssteun zijn kredietwaardigheid te verliezen, wat toekomstige leningen aanzienlijk duurder zou maken. Maar voorlopig blijft het bij politieke aarzelingen en ideologische bezwaren.
Gemeenten vrezen machtsverlies
De reden voor het getalm? CD&V ligt dwars. Niet om de investering zelf, maar uit schrik voor machtsverlies. Fluvius is geen klassiek bedrijf, maar een werkmaatschappij boven negen intercommunales. Vandaag hebben de gemeenten — waar CD&V traditioneel sterk staat — daar alle touwtjes in handen. De Vlaamse instap betekent een verschuiving in zeggenschap, en dus politieke pijn voor een partij die nog altijd droomt van lokaal verankerde macht.
Vooruit, de partij van energieminister Melissa Depraetere, duwt dan weer stevig richting instap. Ze wijst op het Nederlandse voorbeeld, waar het stroomnet zó overbelast is dat nieuwe bedrijven worden geweigerd. Vlaanderen moet dat scenario vermijden, klinkt het, en dus is een miljardentoevoer geen overbodige luxe, maar pure noodzaak.
Water bij de wijn, maar niet genoeg
Tegelijk werd gisteren ook de ‘Blue Deal’ goedgekeurd, een pakket maatregelen dat Vlaanderen moet wapenen tegen overstromingen én waterschaarste. Rivieren verbreden, buffers aanleggen, natte natuur herstellen — het zit allemaal in het plan. Maar met een totaalbudget van 330 miljoen euro voor vijf jaar is het project ondergefinancierd. De echte financiële gevechten daarover worden pas dit najaar verwacht, bij de begrotingsbesprekingen. Dan moet CD&V’er Jo Brouns, minister van Omgeving, op zoek naar extra middelen — als die er al zijn.
Boetes voor lakse gemeenten
Nog een bommetje onder de zomerdeal: het tekort aan sociale woningen. Vlaanderen eist dat elke gemeente minstens 9 procent sociale woningen heeft. Maar vier op de tien gemeenten halen dat cijfer niet, en een achttal doet zelfs niet eens moeite om bij te benen. Minister Depraetere wil daarom boetes uitdelen. Met dat geld zouden dan huursubsidies worden uitgedeeld aan mensen op de wachtlijst, zodat zij tijdelijk op de private huurmarkt terechtkunnen.
Maar opnieuw ligt CD&V dwars. Zij willen het geen boete noemen, maar “een bijdrage”. Gemeentelijke autonomie moet behouden blijven, klinkt het. N-VA vindt dan weer dat het plan van Depraetere onrealistisch duur wordt. En dus blijft ook dit dossier liggen tot vrijdag.
Zomerreces met losse eindjes
Wat een grote Vlaamse zomerdeal moest worden, blijft voorlopig steken in een reeks halve akkoorden, open zenuwen en ideologische patstellingen. Mobiliteit kreeg zijn miljardeninjectie, maar energie, wonen en klimaat blijven geblokkeerd in een kluwen van gemeentelijke belangen, partijprofilering en politieke zelfbehoud.
Vrijdag volgt de finale poging. Als de Vlaamse regering dan niet alles op de rails krijgt, dreigt ze met een halfbakken akkoord aan het zomerreces te beginnen. Met als resultaat: investeringszekerheid voor de Vlaamse wegen, maar niet voor wie stroom nodig heeft, een huis zoekt of natte voeten vreest.
(Foto: Bert Van Den Broucke/Photo News)
