Waar vroeger een reusachtige wc-rol stond, schittert binnenkort een gevel van gerecycleerd Gents puin. Na vier jaar sluiting en dertig jaar plannen opent Design Museum Gent op 3 oktober opnieuw de deuren. Met een gloednieuwe vleugel, een indrukwekkend uitzicht over de stad en een openingsweekend waarin je gratis naar binnen mag.
Wie de afgelopen jaren door de Gentse Drabstraat wandelde, zag vooral een bouwput. Wie nog wat verder teruggaat in de tijd, herinnert zich misschien de opvallende openbare toiletten in de vorm van een gigantische wc-rol. Niet meteen het soort architectuur waarvoor toeristen speciaal naar Gent afzakken, al had het ongetwijfeld zijn praktische voordelen.
Vanaf zaterdag 3 oktober ziet dat stukje stad er helemaal anders uit. Daar staat nu DING, kort voor Design IN Gent, een gloednieuwe museumvleugel die de bestaande gebouwen van Design Museum Gent eindelijk met elkaar verbindt.
Het resultaat is een gebouw van vier verdiepingen met tentoonstellingsruimtes, werkplaatsen, een stadskamer en helemaal bovenaan een winterterras met uitzicht over Gent. De gevel is bovendien gemaakt van gerecycleerd bouwafval uit de stad zelf.
Dertig jaar plannen en een stevig prijskaartje
De uitbreiding van Design Museum Gent is niet bepaald een project dat op een achternamiddag werd beslist. Al sinds het begin van de jaren negentig bestaan er plannen om het museum uit te breiden. Een eerste ontwerp uit 1992 verdween uiteindelijk in de prullenbak omdat het onvoldoende ambitieus werd bevonden.
In 2015 kreeg het huidige project vorm en vier jaar later schreven 96 kandidaten zich in voor een open oproep van de Vlaams Bouwmeester. Uiteindelijk mochten het Britse architectenbureau Carmody Groarke en het Gentse ATAMA de nieuwe vleugel ontwerpen. Het Antwerpse RE-ST nam de renovatie van de historische museumgebouwen voor zijn rekening.
Goedkoop werd dat allemaal niet. De oorspronkelijke raming van 15 miljoen euro liep op tot 21,8 miljoen euro, onder meer door de sterk gestegen houtprijzen. De stad Gent draagt 4,3 miljoen euro bij, Vlaanderen bijna 3 miljoen en Europa ruim 3,1 miljoen.
Een stevige investering dus, maar volgens het museum was de uitbreiding noodzakelijk om de bestaande gebouwen beter met elkaar te verbinden en meer ruimte te creëren voor tentoonstellingen en publieksactiviteiten.
Een gevel van Gents puin
Het opvallendste onderdeel van DING is ongetwijfeld de buitenkant. De gevel bestaat uit ongeveer 82.000 stenen die zijn gemaakt van gerecycleerd bouwafval uit Gent.
Verbrijzeld glas en beton werden in Gentbrugge verwerkt tot nieuwe gevelstenen. De kleine glasdeeltjes zorgen ervoor dat de gevel in het zonlicht subtiel glinstert. Zo krijgt materiaal dat normaal op een afvalberg zou belanden een tweede leven als buitenkant van een museum.
De speciaal ontwikkelde steen viel bovendien in de prijzen bij de Henry van de Velde Awards, die vernieuwend Belgisch design in de kijker zetten.
Wie liever naar de historische architectuur van Gent kijkt, kan helemaal bovenaan terecht. Van daaruit heb je uitzicht op onder meer het Gravensteen, het Belfort, de Sint-Baafskathedraal, de Sint-Niklaaskerk en de Boekentoren.
Niet slecht voor een plek waar vroeger een wc-rol stond.
Een museum waar je ook zonder ticket mag binnenlopen
Met DING wil Design Museum Gent meer worden dan een plek waar je af en toe een tentoonstelling bezoekt. Het nieuwe gebouw moet ook functioneren als een soort huiskamer voor de stad.
Het gelijkvloers wordt daarom vrij toegankelijk. Je vindt er onder meer de stadskamer, de balie en de museumwinkel. Op de andere verdiepingen zijn ruimtes voorzien voor lezingen, presentaties, workshops en gratis tentoonstellingen.
Helemaal bovenaan bevindt zich een zaal met een winterterras. Die kan worden verhuurd voor evenementen, maar zal op bepaalde momenten ook toegankelijk zijn voor het publiek.
Om te achterhalen hoe het museum aantrekkelijker kon worden voor een breed publiek, werden veertig willekeurig geselecteerde Gentenaars bij het project betrokken. Hun ideeën moesten helpen om van DING geen gebouw te maken waar alleen designliefhebbers zich thuis voelen.
Al was niet iedereen even enthousiast over de nieuwbouw. Vooral de hoogte van het gebouw zorgde tijdens de voorbereiding voor bezorgde reacties.
Van designklassiekers tot een tentoonstelling over democratie
Met de nieuwe vleugel beschikt Design Museum Gent over ongeveer 6.500 vierkante meter oppervlakte, waarvan 3.700 vierkante meter voor tentoonstellingen.
Bij de heropening pakt het museum meteen uit met verschillende expo's. Public Matter(s): Design en Democratie onderzoekt hoe ontwerp en vormgeving een rol spelen in onze democratische samenleving. Want ook de manier waarop publieke ruimtes, instellingen en voorwerpen worden ontworpen, beïnvloedt hoe we samenleven.
In de museumvleugel uit 1992 krijgen bezoekers ongeveer vijfhonderd stukken te zien uit een collectie van 24.000 objecten. Opvallend: zo'n veertig procent van de geselecteerde werken zou nog nooit eerder aan het publiek zijn getoond.
Daar zitten creaties tussen van grote namen als Charles en Ray Eames, Victor Horta, Paul Hankar, Henry van de Velde, Pieter Stockmans en Maarten Van Severen.
In het historische Hotel de Coninck kunnen bezoekers de collectie verkennen via de Serendipity Searcher, een digitale zoekmachine waarmee je op een andere manier door de museumstukken kunt bladeren. De tentoonstelling CO-LAB neemt dan weer acht historische stijlkamers in.
Er valt dus behoorlijk wat te ontdekken, ook voor wie bij het woord design spontaan denkt aan een stoel die er fantastisch uitziet, maar waarop je na tien minuten rugpijn krijgt.
Een heel weekend gratis feest
Voor de heropening trekt Design Museum Gent alle registers open. Op zaterdag 3 en zondag 4 oktober is het volledige museum gratis toegankelijk. Er staan workshops, een designmarkt in de omliggende straten en een brunch in de binnentuin op het programma.
Daar blijft het niet bij. Tot en met 11 oktober trekt het museum met Design Fest Gent ook de stad in. Op verschillende locaties, waaronder de voormalige lasfabriek O19 aan Dok-Noord en de Fluvius-site, zijn tentoonstellingen en activiteiten te ontdekken.
Het museum hoopt tijdens het eerste jaar meer dan honderdduizend bezoekers te ontvangen.
Of dat lukt, zal de toekomst uitwijzen. Maar na dertig jaar plannen, vier jaar sluiting en een investering van bijna 22 miljoen euro heeft Gent er in ieder geval een opvallend gebouw bij.
En wie na een bezoek nog altijd vindt dat design niets voor hem is, kan zich misschien troosten met de gedachte dat er vroeger op precies dezelfde plek gewoon een gigantische wc-rol stond.
(Foto: PD)
