“Om vrij te zijn, moeten we gevreesd worden. En om gevreesd te worden, moeten we machtig zijn. De uitbreiding van ons arsenaal is daar het bewijs van.”
Zo klinkt de boodschap waarmee de Franse president Emmanuel Macron de toon zet voor een assertiever defensiebeleid. Meer afschrikking, meer slagkracht, meer wapens — in naam van de vrijheid. Binnen de N-VA wordt die redenering niet weggewuifd. Integendeel, de partij ziet in de Franse lijn een bevestiging van wat zij al langer bepleit: veiligheid komt tegen een prijs (letterlijk).
Afschrikking als strategie
De redenering is helder: Europa wordt bedreigd - zeggen ze - geopolitieke spanningen nemen toe - zeggen ze- en wie niet sterk genoeg is om zich te verdedigen - zeggen ze - wordt de speelbal van grootmachten. In die redenering past een uitbreiding van het militaire arsenaal. De logica van de afschrikking is oud, maar opnieuw actueel: vrede door kracht.
De impliciete vraag is of die redenering ook betekent dat Europa — en bij uitbreiding België — verder moet investeren in nucleaire capaciteit. Officieel ligt dat debat bijzonder gevoelig, maar het onderliggende narratief schuift wel degelijk in die richting: veiligheid vergt middelen, en middelen kosten geld.
Frankrijk beschikt momenteel over ongeveer 290 operationele kernwapens. Naar schatting zijn een tachtigtal daarvan verouderd en niet langer inzetbaar. Daarmee heeft het land het vierde grootste nucleaire arsenaal ter wereld, na de Verenigde Staten, Rusland en China. Over een mogelijke uitbreiding van dat arsenaal worden geen concrete cijfers vrijgegeven. Het Élysée houdt die informatie bewust vertrouwelijk.
President Emmanuel Macron pleit voor een herijking van het Franse kernwapenbeleid. De klassieke doctrine van nucleaire afschrikking — bedoeld om een aanval op Frans grondgebied te ontmoedigen — volstaat volgens hem niet langer in een gewijzigde geopolitieke context. Macron spreekt over een “geavanceerde afschrikking”: een concept waarbij de Franse nucleaire capaciteit niet uitsluitend nationaal wordt gedacht, maar ook een bredere Europese dimensie krijgt.
Concreet wordt onderzocht of de Franse nucleaire paraplu in de toekomst explicieter kan bijdragen aan de veiligheid van Europese partners. Daarover lopen gesprekken met verschillende landen, waaronder Duitsland, Polen, Denemarken, Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Zweden. Ook België geldt in Parijs als een relevante gesprekspartner binnen dat overleg.
De pistes die op tafel liggen variëren van gezamenlijke nucleaire oefeningen tot de tijdelijke stationering van Franse gevechtsvliegtuigen met nucleaire capaciteit op Europees grondgebied. Daarmee zou de zichtbaarheid van de Franse afschrikking toenemen, zonder dat de soevereiniteit over de inzet wordt gedeeld.
Een essentieel principe blijft immers overeind: de uiteindelijke beslissing over het gebruik van Franse kernwapens ligt exclusief bij de Franse president. Ook wanneer Franse kernkoppen zich buiten het nationale grondgebied bevinden, behoudt Parijs het volledige gebruiksrecht. Europese betrokkenheid impliceert dus geen gedeelde nucleaire controle, maar een uitgebreidere veiligheidsarchitectuur onder Franse regie.
Prioriteiten onder druk
Er is nog een tweede discussie. Als defensie-uitgaven stijgen, moet dat geld ergens vandaan komen. In een begroting die al onder spanning staat, betekent elke euro voor wapens een euro minder voor andere domeinen.
Critici waarschuwen dat een politiek die veiligheid exclusief vertaalt in militaire macht, onvermijdelijk druk zet op sociale uitgaven. Voorstanders antwoorden dat zonder veiligheid ook sociale bescherming weinig waard is.
Vrijheid en macht
De kern van het debat is filosofisch én budgettair: wordt vrijheid gegarandeerd door gevreesd te worden? Of ondergraaft een voortdurende wapenopbouw net de fundamenten van die vrijheid?
Met applaus voor Macron positioneert N-VA zich duidelijk in het eerste kamp. Wij vragen ons af hoe ver België bereid is mee te stappen in die logica — en welke prijs daarvoor zal moeten betaald worden.
(Foto: Christian Liewig/Bestimage/00737752/Bestimage/Photo News)
