Trump overweegt om Doge op Musk af te sturen en hem zo het land uit te zetten.
De breuk tussen Elon Musk en Donald Trump is compleet. In een niet zo ver verleden sloten de rijkste man ter wereld en de machtigste politicus van de VS een tactisch verbond, dat vandaag eindigt in openlijke vijandigheid. Aanleiding: de goedkeuring van Trumps omstreden begrotingswet – de zogenaamde ‘Big Beautiful Bill’. Musk noemt het een “degoutante gruwel”, dreigt met de oprichting van een nieuwe partij, en zegt bereid te zijn miljoenen te spenderen om Republikeinse volksvertegenwoordigers die voor de wet stemden, politiek uit te schakelen.
Dreigement met een nieuwe partij
In een spervuur aan berichten op zijn eigen platform X kondigde Musk aan dat hij actief zal tussenkomen in de Republikeinse voorverkiezingen van 2026. Zijn doel: elk Republikeins Congreslid dat de begrotingswet goedkeurde publiekelijk brandmerken en in diskrediet brengen. “Ze zullen hun verkiezingen verliezen, ook als dat het laatste is wat ik op deze aarde doe,” tweette hij. Als de wet effectief wordt ondertekend, wil Musk de ‘America Party’ oprichten, als alternatief voor zowel de Republikeinse als de Democratische partij. Die uitspraak zette het politieke establishment op scherp.
De oprichting van een derde partij in het Amerikaanse tweepartijenstelsel is allerminst evident, maar Musks financiële macht en zijn toegang tot media geven zijn dreigement een gewicht dat niet zomaar kan worden weggewuifd.
Onenigheid over begroting en Doge
De kern van het conflict ligt in de inhoud van de Big Beautiful Bill, een wet die onder meer belastingvoordelen regelt voor hogere inkomensgroepen en forse extra middelen vrijmaakt voor migratiecontrole en deportaties. Tegelijk dreigt de wet de toegang tot gezondheidszorg voor de armste Amerikanen te beperken en de federale staatsschuld met biljoenen te verhogen.
Voor Musk - die eerder met zijn Department of Government Efficiency (Doge) probeerde te besparen op overheidsuitgaven - is die stijging van de staatsschuld onaanvaardbaar. “Een Congreslid dat campagne voert om de overheidsuitgaven te verlagen en vervolgens stemt voor de grootste toename in de staatsschuld ooit, moet zich diep schamen,” klonk het maandag.
De techondernemer beweert dat zijn Doge-programma – bedoeld om bureaucratie te slanken en publieke efficiëntie op te drijven – volledig ondergraven wordt door Trumps beleid. Dat Musk eerder nog samenwerkte met Trump op dit domein, maakt de huidige confrontatie des te venijniger.
Trump slaat terug met dreigementen
Trump reageerde zoals verwacht scherp. Op Truth Social stelde hij dat Musk zonder overheidscontracten “zijn boeltje kan pakken en terugkeren naar Zuid-Afrika.” De president dreigde met het schrappen van subsidies voor Musks ondernemingen, waaronder SpaceX, Tesla en Starlink. Daarmee zouden raketlanceringen, satellietprojecten en elektrische wagenproductie ernstig worden gehinderd.
In een bizarre uithaal verwees Trump zelfs naar Doge als een “monster dat misschien moet terugkeren om Elon op te eten.” Op de vraag of Musk kan worden uitgewezen uit de VS, hield Trump de deur op een kier: “We zullen het moeten bekijken.”
Tactische calculaties en oude vetes
De vete tussen Musk en Trump sleept al maanden aan. Musk, die in 2024 nog honderden miljoenen doneerde aan Republikeinse kiescampagnes, begon al in juni openlijk afstand te nemen van Trumps beleid. Hij uitte toen niet enkel kritiek op de begrotingswet, maar suggereerde ook dat hij belastend materiaal over Trump en diens contacten met Jeffrey Epstein in handen heeft. Dat hij die beschuldiging later afzwakte, wijst op het strategische schaakspel dat beide kampen momenteel voeren.
Musks betrokkenheid bij het beleid begon nochtans als een succesverhaal. Hij kreeg aanzienlijke beleidsruimte om met Doge te snoeien in overheidsdiensten. Maar naarmate Trump teruggreep naar meer traditionele machtspolitiek en Musks invloed inkaderde, sloeg de sfeer om. De wederzijdse onvrede groeide uit tot een botsing van ego’s – met zware politieke gevolgen.
Praktische impact en politieke hefboom
De vraag blijft of Musk zijn dreigementen ook zal uitvoeren. Tot nu toe blijven concrete stappen – zoals de oprichting van een partij of de bekendmaking van financiële steun voor tegenkandidaten – uit. Eerder dit jaar kondigde Musk aan zijn politieke uitgaven te beperken, tenzij hij daar opnieuw een dwingende reden toe zou zien. Mogelijk is de goedkeuring van de Big Beautiful Bill die aanleiding.
Toch zal Musk het moeilijk hebben om effectief politieke structuren uit te bouwen buiten het Republikeinse en Democratische kader. Trump - die als president en partijleider nog steeds over de knoppen beschikt - heeft een structurele machtsvoorsprong. Tegelijk kan Musk met gerichte interventies op lokale races – via financiering of media-aandacht – wel degelijk schade toebrengen aan kwetsbare Republikeinse meerderheden in het Congres. Dat vooruitzicht baart vooral de partijtop zorgen.
Democratische bijval, Republikeinse aarzeling
Ironisch genoeg krijgt Musk op bepaalde punten bijval van progressieve stemmen. Senator Elizabeth Warren (Democraten) gaf op CNN aan dat ze “voor één keer akkoord gaat met Elon Musk”, verwijzend naar diens kritiek op de sociale en fiscale onrechtvaardigheden in de begrotingswet.
Binnen de Republikeinse gelederen klinkt voorlopig vooral stilte. Gematigde stemmen die bedenkingen hebben bij de explosieve staatsschuld of bij de manier waarop Trump zijn macht uitoefent, zitten klem tussen partijdiscipline en publieke twijfel. En met Musk als ongeleid projectiel blijft het moeilijk om coherente oppositie tegen Trump te organiseren.
Symbolisch of strategisch?
De vraag is of Musks ophefmakende tussenkomst louter een explosie van frustratie is, of een strategisch geplande politieke manoeuvre. Beide interpretaties zijn mogelijk – en niet noodzakelijk tegenstrijdig. Zeker is dat de clash tussen Musk en Trump een nieuwe fase ingaat, met mogelijk verstrekkende gevolgen voor het Republikeinse kamp en het bredere Amerikaanse politieke landschap.
(Foto: Shutterstock)
