Denemarken voert pensioenleeftijd van 70 jaar in.
Denemarken schrijft Europese geschiedenis door als eerste land de pensioenleeftijd officieel richting 70 jaar op te trekken. Wat ‘gisteren’ nog als ondenkbaar werd beschouwd, wordt tegen 2040 realiteit. De wetgeving kreeg groen licht kreeg in het Deense parlement. Een en ander vloeit voort uit een langlopende politieke consensus die al in 2006 werd bereikt: de wettelijke pensioenleeftijd wordt voortaan automatisch gekoppeld aan de stijgende levensverwachting.
Het systeem is niet uniek in Europa: ook landen als Nederland, Zweden, Italië en Portugal hanteren een gelijkaardige koppeling. Maar Denemarken is het eerste land dat die dynamiek tot in het extreme doortrekt. De verhoging gebeurt wel gefaseerd. In 2030 schuift de pensioenleeftijd op van 67 naar 68 jaar, met een einddoel van 70 jaar in 2040.
Vooruitgeschoven pensioenleeftijd ook in België?
In België ligt de wettelijke pensioenleeftijd momenteel op 65 jaar, maar die stijgt in 2030 al naar 67. Daarmee komt ons land – op papier – slechts één jaar achter te liggen op het Deense traject. De vraag is of de Belgische overheid ooit ook effectief een pensioenleeftijd van 70 jaar zal doorvoeren.
De combinatie van een verouderende bevolking, stijgende levensverwachting en toenemende druk op de pensioenkassen maakt de discussie - zo mogen we geloven -onvermijdelijk. Bovendien komen mensen vandaag gemiddeld later op de arbeidsmarkt terecht dan vroeger, wat de effectieve loopbaanjaren beperkt en de financiering van het pensioenstelsel verder onder druk zet.
Levensverwachting versus gezonde levensjaren
De stijgende levensverwachting vormt het fundament van het Deense model. Toch is er discussie over de relevantie van die parameter. Niet iedereen leeft even lang, en nog minder mensen blijven tot op hoge leeftijd in goede gezondheid. Fysiek zware beroepen, sociaaleconomische verschillen en levensstijlkeuzes (zoals roken en alcoholgebruik) zorgen voor aanzienlijke variaties in de realiteit van werkenden.
Een eenvormige pensioenleeftijd houdt geen rekening met de uiteenlopende werklast en gezondheidssituatie van burgers. Zo kampen laaggeschoolden statistisch gezien met een lagere levensverwachting én minder gezonde levensjaren. De vraag rijst in welke mate het sociaal verdedigbaar blijft om deze groepen tot dezelfde hoge pensioenleeftijd te verplichten als hogeropgeleiden in minder belastende beroepen.
Weerstand en de werkelijke leeftijd waarop we mogen stoppen
Elke verhoging van de pensioenleeftijd stuit op maatschappelijke weerstand. In Denemarken leidde de aankondiging tot protesten, vooral van werknemers met zware fysieke arbeid. Ook in België is het draagvlak voor een latere uitstap niet om over naar huis te schrijven. Tegelijkertijd leert de praktijk dat veel mensen in ons land het werk al verlaten vóór de officiële pensioenleeftijd. Vroegpensioenregelingen, brugpensioen en langdurige ziekte zorgen ervoor dat de effectieve uittredeleeftijd aanzienlijk lager ligt dan wat wettelijk voorzien is.
Dus?
Het Deense voorbeeld geeft richting aan wat mogelijks ook elders in Europa onvermijdelijk wordt: een structureel latere pensioenleeftijd, gestuurd door demografische en budgettaire realiteiten. België staat voorlopig op 67 jaar tegen 2030, maar het debat over een verdere verhoging is slechts uitgesteld, niet vermeden. De vraag is niet langer of het debat er komt, maar wanneer – en vooral onder welke voorwaarden. Een stijgende pensioenleeftijd zonder sociaal corrigerende maatregelen dreigt een kloof te slaan tussen verschillende beroepsgroepen. In de zoektocht naar een houdbaar pensioenbeleid zullen nuance, differentiatie en maatschappelijk draagvlak cruciaal blijken.
(Foto: Shutterstock)
