Een Brusselse vrouw werd op de Kunstberg lastiggevallen door een man met een slimme Ray-Ban Meta-bril. Hij volgde haar tot aan haar woning — en later doken beelden van haar op online. Het incident werpt een pijnlijke vraag op: zijn we klaar voor technologie die filmt terwijl ze er uitziet als een gewone bril?
De Ray-Ban Meta-bril ziet eruit als een alledaagse zonnebril. Maar binnenin zitten camera's, microfoons en artificiële intelligentie. Gebruikers kunnen er foto's mee maken, video's opnemen, muziek beluisteren en telefoongesprekken voeren — allemaal zonder dat omstanders het door hebben. En net dát maakt hem gevaarlijk in de verkeerde handen.
Dat bleek uit een onderzoek van de RTBF, waaruit verschillende getuigenissen naar boven kwamen van vrouwen die zich ongemakkelijk of zelfs bedreigd voelden. Eén verhaal springt eruit: een vrouw uit Brussel getuigde dat ze op de Kunstberg werd gevolgd door een man die zo'n bril droeg. Hij liep haar na tot aan haar woning. Daarna ontdekte ze dat er beelden van haar online waren verschenen.
Het probleem zit in de onzichtbaarheid
VUB-professor Rob Heyman, expert in nieuwe technologieën en verbonden aan het kenniscentrum Data & Maatschappij, wijst op een fundamenteel probleem: niet de technologie zelf, maar het gebrek aan sociale en juridische afspraken eromheen. "Het probleem is dat dit een relatief nieuwe technologie is waarvoor nog geen sterke sociale of juridische afspraken bestaan. Daardoor ontstaat er ruimte voor mensen die de technologie op een verkeerde manier willen gebruiken."
Bij een smartphone zie je het meestal wanneer iemand een camera op je richt. Bij een slimme bril is dat heel anders. "We zijn gewend dat mensen een bril dragen en denken er niet automatisch aan dat die ons mogelijk aan het filmen zijn", legt Heyman uit. Die onzichtbaarheid is precies wat de technologie zo kwetsbaar maakt voor misbruik.
Regels bestaan, maar zijn onduidelijk
Heyman benadrukt dat het zonder toestemming filmen van anderen in de openbare ruimte in België niet zomaar is toegestaan. Voor privé- of huishoudelijk gebruik — vrienden die foto's van elkaar maken — gelden uitzonderingen. Maar op straat of in het park ligt dat gevoeliger.
De Meta-bril zelf heeft een klein lampje dat oplicht wanneer de camera actief is. Heyman erkent dat dit een maatregel is, maar vindt dat bedrijven zoals Meta meer kunnen doen om misbruik te voorkomen. Tegelijk legt hij ook een verantwoordelijkheid bij de omstanders: "Als je merkt dat een bril aan het opnemen is en je voelt je daar niet comfortabel bij, dan mag je dat ook aangeven. Je kunt iemand aanspreken en vragen om te stoppen."
Verwachten dat politie of toezichthouders hier dag en nacht op controleren, is volgens hem niet realistisch. De naleving zal grotendeels afhangen van sociale normen — en die zijn er nog niet.
Maar ook veel potentieel
Heyman nuanceert ook: slimme brillen bieden zeker waardevolle toepassingen. Een expert kan live meekijken met wat een gebruiker ziet en instructies geven bij technische werkzaamheden of herstellingen op afstand. De technologie zelf is neutraal — het gebruik ervan is dat niet altijd.
Voorlopig blijft de vraag open wie er verantwoordelijkheid neemt: de bedrijven die de brillen verkopen, de gebruikers die ze dragen, of de wetgevers die de regels moeten schrijven. In Brussel zorgde het incident alvast voor een confronterend besef: je kan gevolgd worden zonder het ooit te weten.
